Η στέρνα των Δωριών

Κουρά στον Άνυδρο μου Τόπο

Δεν είναι καθόλου τιμητικό για ένα Κρητικό βοσκό να κουρεύει μόνος του τα πρόβατά του!
Όμως αισθάνομαι πολύ ικανοποιημένος και δοξάζω τον Θεό που αξιώθηκα να κάνω τούτη την δύσκολη δουλεία. Δείτε περισσότερες εικόνες στην ιστοσελίδα "Αντώνης και Φωτεινή"

Το έθιμο της κουράς

Το Έθιμο είναι Άτυπος Κανόνας Κοινωνικής Συμπεριφοράς. Συσφίγγει τους κοινωνικούς δεσμούς και προστατεύει τις κοινωνικές ομάδες από εξωτερικούς εχθρούς και
εσωτερικά προβλήματα.
H Κουρά είναι αγροτικό έθιμο της Κρήτης. Η λέξη περιγράφει το ομαδικό κούρεμα των κοπαδιών, κατά την περίοδο της Άνοιξης και των αρχών του Καλοκαιριού.
Τα πρόβατα πρέπει να κουρευτούν, να απαλλαγούν από το πλούσιο και ζεστό μαλλί τους, έτσι ώστε να μην υποφέρουν απο τις καλοκαιρινές ζέστες.
Η Κουρά παρά τον όγκο δουλειάς της πρέπει να εκτελεστεί σε μια μέρα γιατί θα είναι δύσκολο την επομένη να συγκεντρώσει ο κτηνοτρόφος τα εναπομείναντα ζώα για να τα κουρέψει.
Λόγω του όγκου της δουλειάς, τον κτηνοτρόφο έρχονται να βοηθήσουν συνάδελφοι, φίλοι και γνωστοί απ όλη την Κρήτη. Κι εκείνος με την σειρά του πηγαίνει να τους βοηθήσει στις δικές τους.
Η αλληλέγγυα αυτή πρακτική δένει τις οικογένειες των κτηνοτρόφων.
Οι μεγάλες Κουρές συνήθως γίνονται Κυριακή και διαρκούν στην Κρήτη όλη την παραπάνω περίοδο.

-Για κοίτα εκεί κάτω, φίλε Σάντσο Πάντσα, μας παρουσιάζονται τριάντα ή και παραπάνω, θεόρατοι γίγαντες, που μαζί τους λογαριάζω να ανοίξω πόλεμο και να τους πάρω ολονών την ζωή. Γιατί τούτος ο πόλεμος είναι δίκαιος , κι είναι μεγάλη υπηρεσία στο Θεό να ξεκάνει κανείς τέτοια κακή φύτρα από το πρόσωπο της γης.

- Ποιους γίγαντες; Είπε ο Σάντσος Πάντσας.

- Εκείνους που βλέπεις εκεί, αποκρίθηκε ο κύριός του, με τα μακριά χέρια.

-Πρόσεξε αφεντικό, αποκρίθηκε ο Σάντσος, γιατί αυτά που φαίνονται εκεί κάτω δεν είναι γίγαντες, παρά μόνο ανεμόμυλοι. Κι αυτά που τους φαίνονται σαν χέρια είναι οι φτερούγες τους που γυρνώντας στο φύσημα του αγέρα κάνουνε να δουλεύει η μυλόπετρα.

- Πως φαίνεσαι που δεν ξέρεις από περιπέτειες, αποκρίθηκε ο Δον Κιχώτης: αυτοί εκεί είναι γίγαντες, κι αν φοβάσαι τραβήξου πέρα και πέσε να προσευχηθείς, την ώρα που εγώ θα μπαίνω με δαύτους σε άγριο κι’ άνισο πόλεμο…

Μ’ αυτά τα λόγια, σπιρούνησε το άλογό του, τον Ροσινάντε, δίχως να δώσει προσοχή στις φωνές του ιπποκόμου του, που τονέ βεβαίωνε, πως, δίχως καμιά αμφιβολία, ήταν ανεμόμυλοι και όχι γίγαντες εκείνοι πού ‘βλεπε και γύρευε να χτυπήσει.

Μ’ αυτά τα λόγια, σπιρούνησε το άλογό του, τον Ροσινάντε, δίχως να δώσει προσοχή στις φωνές του ιπποκόμου του, που τονέ βεβαίωνε, πως, δίχως καμιά αμφιβολία, ήταν ανεμόμυλοι και όχι γίγαντες εκείνοι πού ‘βλεπε και γύρευε να χτυπήσει.
Όμως αυτουνού του είχε τόσο καρφωθεί στο κεφάλι του πως ήτανε γίγαντες, που ούτε τις φωνές του ιπποκόμου του Σάντσου άκουγε, κι ούτε κατόρθωνε να δει, μ’ όλο που είχε φτάσει πια πολύ κοντά τους, τι πράγματι ήτανε, παρά προχωρούσε φωνάζοντας και λέγοντας:
- Μη φύγετε, άναντρα κι αχρεία πλάσματα, γιατί ένας και μόνος Ιππότης έρχεται καταπάνω σας.
Εκείνη τη στιγμή σηκώθηκε λίγος αέρας, και οι μεγάλες φτερούγες άρχισαν να κουνιούνται, που βλέποντάς τις ο Δον Κιχώτης είπε:
- Κι αν ακόμη κουνήσετε περισσότερα χέρια κι από τον εκατόνχειρα Βριάρεο, θα μου το πληρώσετε.
Και λέγοντας αυτά τα λόγια, και ζητώντας μ’ όλη του την καρδιά την συμπάθεια της δέσποινάς του της Δουλτσινέας, και παρακαλώντας την να τονέ βοηθήσει σε τέτοιον κίνδυνο, καλά σκεπασμένος πίσω από την ασπίδα του, και με το κοντάρι έτοιμο καταμπρός, όρμησε με όλο τον καλπασμό του Ροσινάντε, κι έπεσε απάνω στον πρώτο μύλο που βρισκότανε μπροστά του.

Μα καθώς τρύπησε με την λόγχη του κονταριού του το φτερό του μύλου, φύσηξε μεμιάς ο αγέρας και το γύρισε με τέτοια φόρα, πού ‘κανε κομμάτια το κοντάρι, αρπάζοντας μαζί και τ’ άλογο και τον καβαλάρη που κυλίστηκε σε κακά χάλια πέρα στο χώμα.
Ο Σάντσος Πάντσας έτρεξε να τον βοηθήσει μ’ όλο το τρέξιμο του γαϊδουριού του, και όταν έφτασε, τονέ βρήκε σε τέτοια κατάσταση που δεν μπορούσε να κουνηθεί: τέτοιος ήτανε ο βρόντος που είχε φάει μαζί με τον Ροσινάντε.

- Ησύχασε φίλε Σάντσο, ψιθύρισε ο Δον Κιχώτης, γιατί οι τύχες του πολέμου είναι υποκείμενες περισσότερο από κάθε άλλο πράγμα σε μια αδιάκοπη αλλαγή – πόσο περισσότερο σα συλλογιέμαι, κι έτσι θα είναι στ’ αλήθεια, πως εκείνος ο μάγος ο Φεστώνας, που μου ‘κλεψε το γραφείο μου και τα βιβλία μου, έκανε και τους γίγαντες να γίνουνε μύλοι για να μου στερήσει την δόξα να τους νικήσω: τόση είναι η έχθρητα που μου κρατεί!

Ο Δον Κιχώτης

Μ. Θερβάντες

Γιορτή της Άνοιξης στις Περονίδες

Σε ένα από τα πολλά Μετόχια του ξηρικού Μεραμπέλλου, τις Περονίδες, τελέστηκε την Πρώτη Κυριακή μετά το Πάσχα, μια όμορφη γιορτή. Γιόρτασε η εκκλησία του Αγίου Μάμα, προς τιμήν του Αγίου που από τα πρώτα Χριστιανικά χρόνια, τιμάται από τους πιστούς σαν ο Προστάτης των ζώων και της Φύσης. Στην εορτή του την Καινήν Κυριακήν, που φέτος ήταν στις 4 Μαΐου, έγινε ο Εγκαινιασμός της Άνοιξης, της πιο όμορφης και ελπιδοφόρας εποχής σε ένα πανέμορφο τόπο. Όσοι παραβρέθηκαν πέρασαν την μέρα εκείνη κοντά στην ανθισμένη Φύση.

Μερικά από τα παιδιά που παρακολούθησαν την Θεία Λειτουργία ακολούθησαν τον δάσκαλο Γιώργο Μαμάκη που σαν Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, δίδαξε στα παιδιά μέσω της βιωματικής μάθησης τις μυρωδιές της Άνοιξης.

ΥΜΝΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ

(Απόσπασμα από την ομιλία του Γρηγορίου του Ναζιανζηνού «εις την Καινήν Κυριακήν» στην γιορτή του Αγίου Μάμα την πρώτη Κυριακή μετά το Πάσχα την Άνοιξη του 383 μ.Χ.
Στην ομιλία του αυτή ο σοφός Πατέρας της Ορθοδοξίας παρουσιάζει τον Άγιο Μάμα σαν φορέα της Άνοιξης, της νέας εποχής που οι πιστοί καλούν να εγκαινιάσει, και να ανακαινίσει συμβολικά ένα νέο τρόπο ζωής που έχει μόλις ξεκινήσει.)

Ας γιορτάσουμε λοιπόν όλοι μαζί με ότι χρειάζεται και ταιριάζει σε αυτήν την εποχή. Γιατί όλα συντρέχουν γύρω μας για να είναι καλό το πανηγύρι του Αγίου Μάμα και όλη η φύση γιορτάζει μαζί με μας.
Παρατήρησε καλά όσα βλέπεις γύρω σου: η καλύτερη από όλες τις εποχές, η Άνοιξη, συνοδεύει θριαμβευτικά την καλύτερη από όλες τις ημέρες, την Κυριακή και της προσφέρει σαν δώρο ότι καλύτερο, ότι πιο όμορφο και ότι πιό ευάρεστο.
Τώρα ο ουρανός είναι λαμπρότερος. Τώρα ο ήλιος φαίνεται υψηλότερος και πιο χρυσαφένιος. Τώρα της σελήνης ο κύκλος διαγράφεται εμφανέστερα και το πλήθος των αστεριών διακρίνεται καθαρότερα. Τώρα που τα κύματα χτυπούνε και σπάνε στην ακρογιαλιά, απ’ τον ήλιο φεύγουν τα σύννεφα, απ’ την ατμόσφαιρα οι σφοδροί άνεμοι. Τώρα η γη χαίρεται τα φυτά, τα μάτια χαίρονται την βλάστηση.
Τώρα οι πηγές αναβλύζουν γάργαρο νερό. Τώρα τα ποτάμια ξεχύνονται με αφθονία, αφού λύθηκαν από τις παγωνιές του χειμώνα. Και το λιβάδι ευωδιάζει και τα φυτά ανθούν και το χορτάρι κουρεύεται από τα αρνάκια που χαρούμενα πηδούν στα καταπράσινα χωράφια.
Ήρθε η ώρα και το πλοίο ανοίγει τα πανιά του και βγαίνει από το λιμάνι με χαρούμενα ναυτικά επιφωνήματα που τα περισσότερα χαίρεται ο Θεός να τα ακούει. Και γύρω του αναπηδά το δελφίνι, που φυσώντας με πολλή ευχαρίστηση το νερό, το πετάει ψηλά και συνοδεύει τους ναύτες με κάθε ευθυμία.
Τώρα μόλις, ο γεωργός μπήγει στην γη το αλέτρι του κοιτώντας ψηλά στον ουρανό και επικαλούμενος Εκείνον που χορηγεί στις καρπούς. Οδηγεί το βόδι που έχει για όργωμα στο ζυγό και με αυτό σκίζει στην γη βαθύ και γλυκό αυλάκι και χαίρεται ελπίζοντας σε καλή σοδιά. Να και ο βοσκός και ο γελαδάρης. Ρυθμίζουν στις φλογέρες τους και παίζουν μ’ αυτές ποιμενικό σκοπό και τραγουδάνε καθισμένοι σε πέτρες κάτω από σκιερά δέντρα την Άνοιξη που μόλις ήρθε.
Τώρα ο κηπουρός περιποιείται τα φυτά του και ο κυνηγός φτιάχνει καλαμένιες ξοβέργες και κρυμμένος στους θάμνους παρατηρεί το πέταγμα των πουλιών. Και ο ψαράς ερευνά τον βυθό και καθαρίζει τα δίχτυα του καθισμένος σε πέτρα του γιαλού.
Τώρα η ακούραστη μέλισσα, ανοίγει τα φτερά της, αφήνει την κυψέλη της και πετώντας πάνω από ανθισμένα λιβάδια επιδεικνύει την σοφία της, γευόμενη όλα τα λουλούδια. Και μια άλλη μέλισσα οικοδομεί τις κερήθρες, φτιάχνοντας τις εξάγωνες και αντίθετες μεταξύ τους κυψελίδες, εναλλάσσοντας τις ευθείες με τις γωνίες, ένα θαυμαστό έργο υπέροχο και ασφαλές. Άλλη μέλισσα φυλάει το μέλι στις αποθήκες και έτσι το προσφέρει στον φίλο της τον μελισσοκόμο. Μέλι, καρπός γλυκός που δεν χρειάζεται καλλιέργεια. Κάνουν οι μέλισσες αυτό που εμείς, το μελίσσι του Χριστού, έπρεπε να κάνουμε, έχοντας σαν παράδειγμα αυτό το έργο της σοφίας και της φιλοπονίας.
Τώρα τα πουλιά χτίζουν φωλιές και το μεν ένα πάει και έρχεται, το άλλο κλωσάει, και τα άλλα πετούν τριγύρω, το δάσος έτσι αντηχεί απ’ το κελάηδημά τους και κατευχαριστεί τον άνθρωπο.
Τα πάντα υμνούν τον Θεό και τον δοξάζουν με φωνές μυστικές και ανεκλάλητες. Για όλα αυτά, μέσα από μένα τον άνθρωπο, ευαρεστείται ο Θεός. Και έτσι ο ύμνος όλων εκείνων γίνεται και ύμνος δικός μου. Απ’ όλα αυτά μαθαίνω και εγώ να υμνώ τον Θεό.
Τώρα ευχαριστιέται κάθε είδος ζώου και εμείς οι άνθρωποι απολαμβάνουμε την ομορφιά γύρω μας με όλες μας τις αισθήσεις.
Τώρα δε και το περήφανο και αγέρωχο άλογο, επειδή στεναχωρήθηκε όλο τον χειμώνα κλεισμένο στον στάβλο, σπάει τα δεσμά του και ορμά με μανία στην απέραντη πεδιάδα και στολίζεται κολυμπώντας στα ποτάμια.
Και για να συντομεύσω:
Τώρα ήρθε η Άνοιξη της φύσης, ή Άνοιξη η πνευματική, η Άνοιξη για την ψυχή, η Άνοιξη που δεν φαίνεται. Σ’ αυτήν την αόρατη Άνοιξη ας γίνουμε μέτοχοι, αφού όλοι, αλλάξουμε τρόπο ζωής. Έτσι καινούργιοι και ανανεωμένοι θα μεταβούμε στην καινούρια ουράνια ζωή που θα μας χαρίσει ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός.

Γρηγορίου Ναζιανζηνού Έργα, P.G. τόμοι: XXXV – XXXVIII

Η γέννεση της Πέτρας

Μικρός ο άνθρωπος, λίγο το μυαλό του. Δεν φτάνει να καταννοήσει τον κόσμο γύρω του. Έννοιες όπως το "άπειρο" ή ο "χωροχρόνος" είναι ενδεικτικές για το "μέχρι εδώ". Τότε επιστρατεύεται η φαντασία και ο συμβολισμός για να γίνει κάπως αντιληπτό το περιβάλλον γύρω μας.
Ξεκίνησα να γράφω σε τούτο τον Ιστότοπο για τον τόπο μου παρομοιάζοντάς τον με Ταύρο που χυμά! Έτσι αιθάνομαι την γη κάτω απο τα πόδια μου! Τρέχει το νησί μου στον κατήφορο να φτάξει και να αγγίξει την Αφρική. Δύσκολο να το πιστέψουμε, μα έτσι δικαιολογούνται οι σεισμικές δονήσεις που μας ταρακουνούν συχνά - πυκνά. Η παρακάτω εικόνα περιγράφει ακριβώς το ίδιο. Χρειάζεται κι αυτή για πιο πρακτικά μυαλά.

Το έδαφος της Κρήτης διαφέρει απο περιοχή σε περιοχή. Οι γεωλόγοι επιστήμονες το έχουν χαρτογραφήσει σε χάρτες όπως οι παρακάτω. δεν μπορώ να αναλύσω την εικόνα μα μπορώ να προσέξω την διαφορά που έχει απο τις υπόλοιπες περιοχές η άκρη του Μεραμπέλλου στα βορειοανατολικά. Ο χάρτης χαρακτηρίζει το έδαφός της: Πλακώδεις Ασβεστόλιθοι.
Όλο το βορειο-ανατολικό Μεραμπέλλο, απο την Μίλατο μέχρι την Ελούντα και τον Άγιο Νικόλαο, οι κορυφές του όρους Δίκτη και της Σελένας κυριαρχούνται απο αυτό το πέτρωμα. Τις πλάκες ασβεστόλιθου. Την Πέτρα!

Οι πλακώδεις Ασβεστόλιθοι είναι τύπος ανθρακικών πετρωμάτων. Είναι ιζηματογενή, βιογενούς προέλευσης.

Σχηματίστηκαν πριν απο διακόσια πενήντα έως τριάντα εκκατομύρια χρόνια πριν και στην συνέχεια διαλύθηκαν και ανακρυσταλλώθηκαν μέσα στην θάλασσα σε συνθήκες υψηλής πίεσης και θερμοκρασίας σχηματίζοντας τα σημερινά μαύρα μάρμαρα με την χαρακτηριστική κρυσταλλική δομή.

Το πάχος των στρωμμάτων ασβεστόλιθων στην Κρήτη ξεπερνά τα τρία χιλιόμετρα, ενώ σε μερικά σημεία του ξηρικού Μεραμπέλλου φτάνει μέχρι και τα εικοσιπέντε χιλιόμετρα βάθος.

Όταν η Κρήτη κοίτουνταν στον Βυθό του Ωκεανού, στην "Τηθύ," την θάλασσα μεταξύ Ευρασίας και Αφρικής, πριν απο την εμφάνιση του Ελλαδικού Χώρου, κατι μαγικό συντελείτο στην επιφάνειά της:

Όστρακα και σκελετοί ψαριών σχημάτιζαν στρώματα και κάλυπταν τον βυθό. Όλη η θαλάσσια ζωή για δεκάδες εκκατομύρια χρόνια συγκεντρωνόταν εδώ σε ανεπάλληλες στρώσεις.

Ανάμεσά τους υπάρχουν και ενστρώσεις πυριτόλιθων, που επίσης προέρχονται απο σκελετικά στοιχεία θαλάσσιων οργανισμών (πρωτόζωα, σπόγγοι κ.α.) Οι ντόπιοι τα λένε Δρακόνια. Πυριτόλιθοι είναι και τα Ακόνια της Ελούντας.

Στις παραπάνω φωτογραφίες φαίνονται χαρακτηριστικά οι στρώσεις των ασβεστόλιθων.

Το λιγοστό χώμα που τις καλύπτει καθιστά δύσκολη έως αδύνατη την ανάπτυξη μεγάλων δέντρων.

Δεν ήταν όμως πάντα έτσι: Τα δάση που κάλυπταν τον τόπο μας μέχρι και τους ιστορικούς χρόνους συγκρατούσαν το χώμα.

Ας μην ξεχνάμε πως ο Νομός μας, το Λασίθι, πήρε το όνομά του απο τα πυκνά δάση που είχε παλιά: (Λασής=Δασής)

Κάποτε όμως τα δέντρα κόπηκαν για να κατασκευαστούν πλοία και κατοικίες. Η γη έγινε σε μεγάλο βαθμό καλλιεργήσιμη.

Φωτιές και υπερβόσκηση απο αιγοειδή απέτρεψαν την αναδάσωση.

Το χώμα παρασύρθηκε στην Θάλασσα και τις κοιλάδες.

Η γη έγινε άγονη και το κλίμα επιδεινώθηκε.

Το ξηρικό τοπίο που συναντούμε γύρω μας είναι αποτέλεσμα μεγάλης περιβαλλοντικής υποβάθμισης.