Άνυδρος Τόπος

Δημοσίευση στο περιοδικό ΒΗΜΑ Gourmet (Ιούνιος 2011)

2011-06-11T15:06:00.000+02:00

Βραβείο στο Μεραμπελλιώτικο Αμύγδαλο!

2010-10-05T23:27:00.000+02:00

9η Πανελλήνια Γενική Έκθεση Δ.Ε.Θ.: ΚΡΗΤΗ 2010

2010-10-01T10:42:00.000+02:00

Η "Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης" διοργανώνει την "Γενική Εκθεση ΚΡΗΤΗ 2010" στο Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Κρήτης στις Γούρνες από 30 Σεπτεμβρίου 2010 έως 3 Οκτωβρίου 2010 με εκθέματα αγροτικά - βιομηχανικά - βιοτεχνικά προϊόντα, δομικά υλικά, τρόφιμα - ποτά, βιολογικές καλλιέργειες και προϊόντα, πολυμέσα, Η/Υ, κινητή τηλεφωνία, ηλεκτρονικός & τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός, κουφώματα, πόρτες ασφαλείας, ψύξη- θέρμανση, έπιπλα, χαλιά, διακοσμητικά είδη, γεωργικά μηχανήματα, κρατικοί οργανισμοί και συνεταιρισμοί.

Πέμπτη, 30 Σεπτεμβρίου στις 5:00 μ.μ. - 03 Οκτωβρίου στις 8:00 π.μ.

Ντόπια αμύγδαλα, ντόπια προϊόντα

2010-09-23T12:52:00.000+03:00

Αξιοποιούμε τους ντόπιους πόρους, Αμύγδαλα και παραδοσιακές συνταγές. Συνεργαζόμαστε με φίλες νοικοκυρές και φτιάχνουμε καταπληκτικά γλυκά. Μένει να μαθευτεί και να εκτιμηθεί απο το κοινό.

Δείτε το εργαστήριό μας στο ιστολόγιο "Εκ Πέτρας"

Άκου χτύπους στα Χανιά!...

2010-08-29T21:04:00.002+02:00

Πρωτοφανής η εισαγωγή κηπευτικών φέτος στην Κρήτη

Ανεπάρκεια,για πρώτη φορά,σε οπωροκηπευτικά παρατηρείται εφέτος στην αγορά της Κρήτης.Σε ορισμένες περιοχές της Δυτικής Κρήτης δεν υπάρχει ντόπια ντομάτα ούτε για σάλτσα.Εξαιτίας των προβλημάτων στην υδροδότηση έχουν καταστραφεί χιλιάδες στρέμματα κηπευτικών,εσπεριδοειδών ενώ απειλείται ακόμη και η παραγωγή ελαιολάδου. Στην περιοχή πάνω Στάλου- Ανω Αγία Μαρίνα η υδροδότηση γίνεται με τη σταγόνα.Οι κήποι έχουν ξεραθεί και οι ελιές «διψούν».Χρυσό πληρώνουν το νερό από τα βυτία όσοι θέλουν να σώσουν τα χωράφια τους. Στο Κολυμπάρι,τόσο στα ορεινά όσο και στον κάμπο, καλλιέργειες ντομάτας,μπάμιας,τριφυλλιού καταστρέφονται.Δυσοίωνο το μέλλον για την παραγωγή ελαιολάδου και στο Σέλινο.

Εμφύλιος στην Κρήτη για το νερό

2010-08-29T20:53:00.003+02:00

Η λειψυδρία χτύπησε εφέτος και το δυτικό τμήμα της Μεγαλονήσου, με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν διαμάχες και να καταστρέφονται καλλιέργειες
Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ 29/08/2010
"Εμφύλιος πόλεμος" μαίνεται στη Δυτική Κρήτη για το νερό. Τοπικοί πολιτικοί παράγοντες, υπηρεσιακά στελέχη, κάτοικοι αστικών περιοχών και αγρότες ένα... κουβάρι. Οι αγρότες καταγγέλλουν τους ΤΟΕΒ (Τοπικοί Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων) ότι μεροληπτούν υπέρ των ξενοδοχειακών μονάδων, οι οποίες δεν έμειναν το καλοκαίρι ούτε στιγμή χωρίς νερό. Οπως λένε χαρακτηριστικά «στις τουριστικές περιοχές σπαταλιέται το νερό και εμείς δεν έχουμε να ποτίσουμε» . Δεν είναι τυχαίο ότι για πρώτη χρονιά φέτος η Κρήτη κατανάλωνε «εισαγόμενα» λαχανικά (ντομάτες κ.ά.) καθώς πολλές καλλιέργειες καταστράφηκαν εξαιτίας των προβλημάτων στην υδροδότηση.

Μείζον ζήτημα ωστόσο, πέρα από τις αψιμαχίες, αποτελεί το γεγονός ότι το φάσμα της λειψυδρίας εμφανίστηκε φέτος στη Δυτική Κρήτη- και όχι στη φτωχή σε νερά Ανατολική Κρήτη εντονότερο από ποτέ άλλοτε στο παρελθόν.
Εφέτος ήρθε άλλος ένας παράγοντας να προστεθεί στις αιτίες εμφάνισης προβλημάτων λειψυδρίας στην περιοχή: ο καιρός. Από τον Φεβρουάριο τα χιόνια έλιωσαν στα Λευκά Ορη. Αλλες χρονιές κρατούσαν ως και τον Ιούνιο.

Υδρογεωλογικές λεκάνες ΒΑ Κρήτης

2010-08-14T12:14:00.005+02:00

Η υπεράντληση, η έλλειψη σχεδίου και έργων υποδομής, η ανορθολογική διαχείριση, η λανθασμένη γεωργική πρακτική και η σπατάλη, έχουν φέρει τους υδροφορείς της Κρήτης στα όρια των δυνατοτήτων τους. Σημαντικές περιοχές στα βόρεια παράλια (Γούβες, Χερσόνησος, Μάλια κλπ) και της νότιας Κρήτης , όπως είναι η Ιεράπετρα και το Τυμπάκι βρίσκονται στο κόκκινο καθώς η υφαλμύρωση έχει προχωρήσει σε επικίνδυνο βαθμό!
Παραθέτουμε τις δημοσιευμένες εκθέσεις που περιγράφουν την κατάσταση των υδρογεωλογικών λεκανών της Βορειο-Ανατολικής Κρήτης:

ΛΕΚΑΝΕΣ ΜΑΛΙΩΝ - ΣΙΣΙΟΥ
Το καρστικό αυτό υδρογεωλογικό σύστημα εκτείνεται στους νομούς Ηρακλείου και Λασιθίου, αξιοποιείται δε εντατικά από αριθμό γεωτρήσεων κύρια κατά τη θερινή περίοδο, λόγω της μεγάλης ζήτησης από τον τουρισμό (ξενοδοχειακά συγκροτήματα βόρειου άξονα από Σίσι μέχρι Ηράκλειο), και τη γεωργία. Το νερό του επίσης χρησιμοποιείται καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους για την υδροδότηση των δήμων του βόρειου τμήματος του νομού Ηρακλείου (κοινότητα Βραχασίου, Μάλια, Χερσόνησος, Γούβες, Ν. Αλικαρνασσός και Ηράκλειο). Αποτέλεσμα είναι, το παράκτιο τμήμα του να υφαλμυρώνεται με την είσοδο της θάλασσας, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, λόγω των υπεραντλήσεων.

ΛΕΚΑΝΗ ΛΑΚΩΝΙΩΝ
Η λεκάνη Λακωνίων εκτείνεται στις ανατολικές απολήξεις της Δίκτης και διοικητικά η περιοχή υπάγεται στο δήμο Αγίου Νικολάου. Οι πηγές Αλμυρού Αγ. Νικολάου, από τις οποίες απορρέει υφάλμυρο νερό μέσου ετήσιου όγκου 83 x106 m3, αποτελούν μια από τις σημαντικότερες εκφορτίσεις του συστήματος. Η εκμετάλλευση του υδροφορέα αυτού πραγματοποιείται με αριθμό βαθέων γεωτρήσεων (βάθους 300 – 400 μέτρων) που βρίσκονται ανάντι της υφάλμυρης πηγής, η πλειονότητα των οποίων ανήκει στον ΤΟΕΒ Λακωνίων. Το υφάλμυρο νερό σήμερα χρησιμοποιείται κυρίως για την άρδευση ελαιοδέντρων. Η Ν.Α. Λασιθίου έχει εγκαταστήσει από τις αρχές του 2008 ένα σταθμό παρακολούθησης στο καρστικό σύστημα της περιοχής.
Οι επιστήμονες διέκριναν συνεχή και σταδιακή πτώση της στάθμης του υδροφορέα καθώς και την επιβάρυνσή του λόγω υφαλμύρωσης. Απαιτείται η συστηματική παρακολούθηση του υδροφορέα.

Βροχόπτωση Κρήτης

2010-08-14T12:05:00.002+02:00

Το κλίμα της Κρήτης είναι εύκρατο. Ανήκει σε δύο κλιματολογικές ζώνες , τη Μεσογειακή και τη Βόρεια Αφρικανική. Ο χειμώνας είναι αρκετά ήπιος με πολλές βροχοπτώσεις ιδιαίτερα στα δυτικά τμήματα της νήσου. Οι χιονοπτώσεις είναι σπάνιες στα πεδινά τμήματα αλλά στις ορεινές περιοχές η παρουσία του χιονιού είναι συχνή.

Το καλοκαίρι οι μέσες θερμοκρασίες κυμαίνονται από 25 έως 30 βαθμούς κελσίου, ιδιαίτερα χαμηλές σε σχέση με την ηπειρωτική Ελλάδα, κυρίως λόγω των μελτεμιών. Οι βροχές την θερινή περίοδο είναι σπάνιες.

Η Κρήτη σε αντίθεση με τις ηπειρωτικές περιοχές όπου υπάρχουν μεγάλα ποτάμια επωφελείται μόνο από τα νερά που φτάνουν σε αυτήν με τη μορφή κατακρημνισμάτων (βροχή, χαλάζι, χιόνι). Η γεωγραφική της όμως θέση (νοτιότερο άκρο της Ευρώπης) και το γεωφυσικό της περιβάλλον, δεν ευνοούν τη συγκέντρωση μεγάλου όγκου νερού. Εξάλλου, η γεωγραφική της τοποθέτηση στη διεύθυνση ανατολής-δύσης, καθώς και η ύπαρξη ψηλών οροσειρών καθορίζουν και το ύψος των νερών που δέχεται ετησίως. Έτσι, παρατηρείται μια σημαντική ανισοκατανομή του ετήσιου όγκου βροχόπτωσης τόσο γεωγραφικά (η μέση ετήσια βροχόπτωση παρουσιάζει αύξηση από τα ανατολικά προς τα δυτικά και από νότια προς βόρεια), όσο και φυσιογραφικά (πεδινές προς ορεινές περιοχές), εμφανίζοντας βροχοβαθμίδα (αύξηση της βροχόπτωσης με το υψόμετρο) από τις μεγαλύτερες της Ελλάδας: 61 mm/100 m. Η μέση μηνιαία βροχόπτωση είναι μέγιστη τον Δεκέμβριο ή τον Ιανουάριο και ελάχιστη τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, μήνες οι οποίοι είναι σχεδόν άνομβροι σε ολόκληρη την πεδινή Κρήτη. Ο μέσος αριθμός ημερών βροχής στην Κρήτη ανέρχεται σε 90 περίπου (25% του έτους).

Μέσα ετήσια ύψη βροχής στην Κρήτη (1950-2000)

ΠΕΡΙΟΧΗ ΥΨΟΜΕΤΡΟ ΥΨΟΣ ΒΡΟΧΗΣ
Ανώγεια 730m 1078,1mm
Έξω Ποταμοί 800m 1382,8mm
Ηράκλειο 39m 477,7mm
Καλό χωριό 12m 511,6mm
Καστέλι 355m 722,8mm
Μαρωνειά 150m 642,0mm
Νεάπολη 265m 816,9mm
Πόμπια 150m 494,3mm
Χανιά 62m 617,2mm

Σύμφωνα με τη διαχειριστική μελέτη Κρήτης (2000), το νησί δέχεται κατά μέσο όρο περίπου 7,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα κατακρημνισμάτων το χρόνο, από τα οποία όμως τα 5 περίπου δισεκατομμύρια (~67%) εξατμίζονται λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που επικρατούν όλη σχεδόν τη διάρκεια του έτους. Τα 2 περίπου δισεκατομμύρια, δηλαδή ~28%, καταλήγουν στο εσωτερικό της γης και εμπλουτίζουν τα υπόγεια στρώματα. Ο μεγαλύτερος όγκος (~1.8 δισεκατομμύρια κυβικά) κατεισδύει στις καρστικές υδρογεωλογικές ενότητες, κυρίως στους ορεινούς όγκους του Ψηλορείτη, των Λευκών Ορέων, της Δίκτης-Σελένας και δευτερευόντως στις καρστικές ενότητες της Σητείας, όπου εντοπίζονται μεγάλες σε έκταση ανθρακικές ενότητες. Τα υπόλοιπα (~0,4 δισεκατομμύρια κυβικά) κατεισδύουν στις νεογενείς και άλλες υδροφορίες. (βλ. εικόνα 1.2). Περίπου 0,75 δισεκατομμύρια κυβικά κατακρημνισμάτων ρέουν επιφανειακά σχηματίζοντας μικρά ποτάμια διαλείπουσας ροής στις πεδινές περιοχές. Όμως, το συνολικό υδατικό δυναμικό που δύναται να αξιοποιηθεί ανέρχεται σε 857 εκατομμύρια κυβικά περίπου (δεν περιλαμβάνονται οι τρεις μεγάλες υφάλμυρες καρστικές πηγές της Κρήτης), από τα οποία πάνω από το 60% δεν χρησιμοποιείται (χειμερινές παροχές πηγών και επιφανειακή απορροή). Αυτά, αποτελούν νερά καλής ποιότητας που είναι δυνατόν ο άνθρωπος να εκμεταλλευτεί με διάφορους τρόπους (γεωτρήσεις, φράγματα, υδρομαστεύσεις κ.α.).

Μελτέμια

2010-08-12T22:10:00.003+02:00

Τα μελτέμια είναι καλοκαιρινοί τοπικοί άνεμοι που εκδηλώνονται στις ελληνικές θάλασσες και κυρίως στο Αιγαίο. Η διεύθυνση των ανέμων αυτών στο βόρειο Αιγαίο είναι από ΒΔ. διευθύνσεις, στο κεντρικό από βόρειες και Β/Α, στο νότιο Αιγαίο και Κρητικό πέλαγος από ΒΔ., φθάνοντας μέχρι δυτικές διευθύνσεις κυρίως στη Ρόδο.
Οι αρχαίοι Έλληνες τον ονόμαζαν Ετήσιο (πληθ. Ἐτησίαι).
Οι "ετησίες" πνέουν από βόρεια κατεύθυνση ως ψυχρή μάζα με συνέπεια να δροσίζουν ευχάριστα το καλοκαίρι. Δημιουργούνται από ένα μεγάλο σύστημα υψηλών πιέσεων στα Βαλκάνια, βόρεια της Ελλάδας, και ένα μεγάλο σύστημα χαμηλών πιέσεων στην Μικρά Ασία και ανατολικά στη Μεσόγειο. Το χαμηλό σύστημα πιέσεων οφείλεται κυρίως στα μεγάλα θερμικά ανοδικά ρεύματα πάνω από την Ινδία όπου καθιστούν ένα μεγάλο θερμικό ελάχιστο πίεσης που εκτείνεται στο μέσον του καλοκαιριού μέχρι και την ανατολική Μεσόγειο.
Κατά το Μάιο προς αρχές Ιουνίου σημειώνονται ελαφροί βόρειοι άνεμοι, οι λεγόμενοι «πρόδρομοι» διάρκειας 2-3 εβδομάδων. Στη συνέχεια διακόπτονται προσωρινά τον Ιούνιο. Στο διάστημα αυτό πνέουν κατά διαλείμματα βόρειοι άνεμοι - εξ ου και "διαλείποντες άνεμοι"- με μικρή ένταση. Μια εβδομάδα αργότερα επαναρχίζουν τα λεγόμενα τότε μελτέμια που συνεχίζουν μέχρι τις αρχές του Οκτωβρίου, με μέση ένταση τα 6-7 μποφόρ.
Οι μάζες αέρος που κινεί το μελτέμι προέρχονται από την νότια Ρωσία. Με την πάροδό τους από την Ευρώπη ξηραίνονται και κάνουν αφενός τον ουρανό να φαίνεται καταγάλανος, αφετέρου δημιουργούν καλύτερες συνθήκες ορατότητας
Γενικά οι καιρικές συνθήκες που συνοδεύουν τα μελτέμια είναι: αίθριος ουρανός και κυματώδης θάλασσα. Αυτό επιβάλλει πολλές φορές τη διακοπή δρομολογίων μικρών σκαφών, ιδίως την ημέρα όπου και παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ένταση και μάλιστα κατά τις ώρες της μεγαλύτερης τιμής θερμοκρασίας.
Μελτέμι απο Βικιπαίδεια

Δεν είχαμε μελτέμια φέτος!

2010-08-12T21:59:00.004+02:00

Την Θερινή περίοδο η αέρια μάζα της Ερήμου της Σαχάρας η οποία αποτελείται από εξαιρετικά θερμό και ξηρό αέρα, απλώνεται Βόρεια, στην Μεσόγειο. Η Κρήτη πρώτος σταθμός αυτού του θερμού κύματος θα ήταν μια νεκρή περιοχή αφού η υψηλή καλοκαιρινή θερμοκρασία εξατμίζει την υγρασία του εδάφους. Οι Φθινοπωρινές βροχές δεν θα διόρθωναν την κατάσταση μια και το καλοκαίρι διαρκεί πολύ και η περίοδος χωρίς βροχόπτωση είναι αρκετά μεγάλη. Το ότι το νησί της Κρήτης είναι γόνιμο και με ικανοποιητική βλάστηση οφείλεται στο γεγονός πως τα «Μελτέμια» (Βόρειοι ημερήσιοι δροσεροί άνεμοι) του καλοκαιριού, χαμηλώνουν αισθητά την θερμοκρασία και καθαρίζουν την ατμόσφαιρα, με ευεργετικά αποτελέσματα στο μικροκλίμα της περιοχής.
Στα τέλη του καλοκαιριού οι Θερμές αέριες μάζες ξανακατεβαίνουν Νότια πίσω στις ερήμους της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Η μάζα του αέρα της Σαχάρας εγκαταλείπει την Μεσόγειο η οποία τότε δέχεται – όπως και το σύνολο της Ευρώπης – τις βροχές που φέρνουν οι Δυτικοί άνεμοι που είναι φορτωμένοι με την υγρασία του Ατλαντικού.
Έτσι διατηρείται η λεπτή περιβαλλοντική ισορροπία που κρατά ζωντανό το νησί μας.
Το φετινό καλοκαίρι αισθητή ήταν η απουσία των «Μελτεμιών» που τουλάχιστον μέχρι σήμερα (μέσα Αυγούστου) είχε σαν αποτέλεσμα παρατεταμένους καύσωνες, υψηλές θερμοκρασίες και θολή ατμόσφαιρα.

Η έρημος είναι γύρω μας

2010-06-19T01:17:00.004+03:00

Χρειάζεται μια ευαισθητοποιημένη ματιά για να αντιληφθούμε την ερημοποίηση γύρω μας και κυρίως για να διαπιστώσουμε πως η φύση που μας περιβάλει ούτε αμετάβλητη είναι, ούτε και οι όποιες μεταβολές της δεν επηρεάζονται και από την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Η Κρήτη βρίσκεται σε τέτοια γεωγραφική θέση που θα δικαιολογούνταν αν αποτελούσε ένα έρημο και άγονο νησί. Στον ίδιο Γεωγραφικό Παράλληλο βρίσκονται οι ερημικές τοποθεσίες της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Το ότι η Κρήτη δεν είναι μια μεγάλη έρημος οφείλεται σε μια ιδιαίτερη περίπτωση περιβαλλοντικής ισορροπίας η οποία όμως είναι αρκετά ευαίσθητη και ευπαθής αν κρίνει κάποιος από τις μεταβολές που λαμβάνουν χώρα στο τοπίο της στους καταγεγραμμένους ιστορικούς χρόνους.
Το Λασίθι για παράδειγμα υπήρξε Δασική έκταση στους Μινωικούς χρόνους,χαρακτηριστικό άλλωστε που του προσέδωσε και την ονομασία του.
(Σύμφωνα με τον Στ. Ξανθουδίδη (Επαρχίες & πόλεις της Κρήτης, τόμος Γ), το Λασίθι πιθανόν να ονομάστηκε έτσι από το αρχαίο επίθετο «λάσιος» = μαλλιαρός, πυκνός, δασύς… επειδή το Λασίθι παλιά ήταν γεμάτο από δάση.)
Σήμερα ένα μεγάλο μέρος του νομού είναι γυμνό από δέντρα και χαρακτηρίζεται άγονο αφού το έδαφος έχει υποστεί ανεπανόρθωτη διάβρωση. Την ίδια στιγμή οι περιοχές εκείνες που χαρακτηρίζονται από την έντονη καλλιεργητική τους δραστηριότητα έχουν φτάσει σήμερα στο σημείο υδρολογικό καμπής τους, δηλαδή οι απαιτήσεις για νερό έφτασαν και ξεπέρασαν τα αποθέματα τους.

Οι μεγάλες αγροτικές (και τουριστικές) ανάγκες απαιτούν όλο και μεγαλύτερη άντληση των υπόγειων αποθεμάτων, πρακτική που κατεβάζει ολοένα τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα σε τέτοιο βαθμό που να φτάνει σε σημεία χαμηλότερα του επίπεδου της θάλασσας. Το θαλασσινό νερό εισέρχεται πλέον στις άδειες υπόγειες δεξαμενές, καταστρέφοντας και τις υπόλοιπες ποσότητες των υδάτων τους. Όταν η γεωργική γη πλέον αρδεύεται με υφάλμυρο νερό, σταδιακά χάνει την γονιμότητά της με μια βλάβη που δεν είναι πλέον αναστρέψιμη.
Τι προβλέπεται λοιπόν να συμβεί στο προσεχές μέλλον αν συνεχιστεί η ίδια πρακτική; Η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί πως με την συνεχή μείωση του υδροφόρου ορίζοντά η οποία διαταράσσει το ισοζύγιο του ύδατος θα αποτελέσει το σημαντικότερο περιβαλλοντικό πρόβλημα του νησιού το οποίο θα είναι αιτία να μειωθούν οι καλλιεργητικές εκτάσεις στο ένα πέμπτο του μέσα στον αιώνα που διατρέχουμε! Τραγικές θα είναι οι συνέπειες για τους κατοίκους μια και η κλιματική αυτή αλλαγή δεν θα επηρεάσει μόνο το επίπεδο διαβίωσης, αλλά θα θέσει σε κίνδυνο ακόμα και την ίδια την επιβίωση μας.

Μεγάλη προϊστορική ανακάλυψη ανατρέπει τις θεωρρίες για πρόσφατη (σχετικά) κατοίκηση της Κρήτης

2010-03-05T09:30:00.001+02:00

Μεγάλος αριθμός λίθινων εργαλείων (χειροπέλεκεις) που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα από ομάδα αρχαιολόγων που εξερευνούν τα απομονωμένα και απρόσιτα φαράγγια της νότιας Κρήτης έχουν αναστατώσει την επιστημονική κοινότητα. Η ηλικία τους υπερβαίνει κατά πολύ τα 11.000 χιλιάδες χρόνια που εθεωρείτο πως ξεκίνησε η ανθρώπινη παρουσία στο νησί και υπολογίζεται πως κατασκευάστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν 130.000 χρόνια πριν! Η διαπίστωση αυτή είναι εκπληκτική όχι μόνο γιατί αποδεικνύει μια κατά πολύ αρχαιότερη κατοίκηση της Κρήτης, μα κυρίως γιατί καταδεικνύει πως οι άνθρωποι από τότε μπορούσαν να ταξιδέψουν θαλάσσιες οδούς!
Οι χειροπελέκεις είναι λίθινες συμμετρικές κατασκευές της παλαιολιθικής εποχής με αιχμηρή άκρη. Παρέμειναν σχεδόν ίδιοι για πάνω από 1 εκατομμύριο χρόνια. Είχαν διάφορες χρήσεις, όπως το κόψιμο του κρέατος. Έχουν βρεθεί πάρα πολλοί, σχεδόν όπου υπήρχε ανθρώπινη παρουσία. Αυτός που βρέθηκε στην Κρήτη έμοιαζε με παρόμοια εργαλεία που ανακαλύφθηκαν στην Αφρική και στην ηπειρωτική Ευρώπη και χρησιμοποιούνταν από προγόνους του σύγχρονου ανθρώπου μέχρι περίπου 175.000 χρόνια πριν.
Η Κρήτη περιβάλλεται από θάλασσα τα τελευταία 5 εκατομμύρια χρόνια. Η ανακάλυψη ενός τέτοιου εργαλείου σήμαινε ότι πρωτόγονοι άνθρωποι (πιθανώς Homo heidelbergensis) είχαν φτάσει στο νησί δεκάδες χιλιάδες χρόνια πριν από όσο μέχρι σήμερα υπολογιζόταν.
-«Έμεινα έκπληκτος!» είπε ο αρχηγός της αποστολής, αρχαιολόγος και ειδικός στα λίθινα εργαλεία. «Το να βρούμε εργαλεία τόσο παλιάς εποχής στην Κρήτη είναι σχεδόν τόσο απίστευτο όσο αν βρίσκαμε ένα iPod στον τάφο του Τουταγχαμών!»
Η ομάδα βρήκε περισσότερους από 30 χειροπελέκεις, όπως επίσης και άλλα λίθινα εργαλεία, σε 9 διαφορετικές τοποθεσίες στη νοτιοδυτική ακτή της Κρήτης κοντά στον Πλακιά. Τα εργαλεία βρέθηκαν μέσα σε γεωλογικά στρώματα διαφόρων ηλικιών. Η ηλικία του αρχαιότερου υπολογίστηκε ότι είναι τουλάχιστον 130.000 χρόνια. Ο μεγάλος αριθμός εργαλείων σε διαφορετικές περιοχές δείχνει ότι υπήρξε ένας αρκετά μεγάλος πληθυσμός ανθρώπων. Δεν ήταν άτομα που χάθηκαν στη θάλασσα, ούτε άτομα που απλώς ήρθαν μόνο μια φορά στο νησί.
Η χρονολόγηση των εργαλείων έχει πείσει τον αρχηγό της αποστολής ότι οι πρωτόγονοι άνθρωποι ταξίδευαν στη Μεσόγειο τουλάχιστον 100.000 χρόνια νωρίτερα απ’ ότι νομίζαμε. Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι οι πρωτόγονοι άνθρωποι εκείνης της εποχής δεν ήταν ικανοί να κατασκευάζουν σκάφη ή να ταξιδεύουν σε ανοιχτή θάλασσα. Αλλά οι νέες ανακαλύψεις δείχνουν ότι αυτοί οι πρόγονοί μας ήταν ικανοί για πολλά περισσότερα από ότι τα απλά εργαλεία τους μας έκαναν να πιστεύουμε.
Πόσο μεγάλα ήταν τα θαλάσσια ταξίδια τους; Εξαρτάται από το πότε ταξίδευαν και από πού ερχόντουσαν. Όταν η Μεσόγειος έφτασε στο χαμηλότερο γνωστό σημείο, κάπου 144 μέτρα κάτω από τη σημερινή επιφάνεια, οι άνθρωποι που ξεκινούσαν από την περιοχή της Ελλάδας ή της Τουρκίας θα έπρεπε να κάνουν 3 ξεχωριστές διαδρομές, 19 - 39 χιλιόμετρα η καθεμία, για να φτάσουν στην Κρήτη. Αν ξεκινούσαν από την Αφρική θα έπρεπε να ταξιδεύουν για πάνω από 200 χιλιόμετρα.
Τα αποτελέσματα της έρευνας στην Κρήτη θα δημοσιευτούν τον Ιούνιο αλλά ήδη προκαλούν ζωηρές συζητήσεις στην επιστημονική κοινότητα. Αν και υπήρξαν και στο παρελθόν ενδείξεις για την παρουσία πρωτόγονων πληθυσμών στο νησί, αυτά είναι τα πρώτα χρονολογημένα στοιχεία. Ειδικοί επιστήμονες ζητούν επιβεβαίωση της χρονολόγησης των αντικειμένων και συνέχιση των ερευνών. Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν θα μας κάνουν να αναθεωρήσουμε πολλά απ’ όσα πιστεύαμε για τους πρωτόγονους ανθρώπους.
Μέχρι τώρα ήταν γενικά αποδεκτό ότι πρόγονοι του σύγχρονου ανθρώπου (όπως ο H. erectus και ο Η. heidelbergensis) ξεκίνησαν από την Αφρική, διέσχισαν την ήπειρο με τα πόδια, διέσχισαν τη χερσόνησο του Σινά, έφτασαν στη Μέση Ανατολή και μετά εξαπλώθηκαν σε Ευρώπη και Ασία. Τα ευρήματα της Κρήτης μας κάνουν να σκεφτούμε διαφορετικά. Αν οι πρωτόγονοι άνθρωποι περνούσαν τη Μεσόγειο, θα μπορούσαν να περάσουν και άλλα υδάτινα εμπόδια, όπως την Ερυθρά Θάλασσα ή τον Κόλπο του Άντεν. Και αυτό σημαίνει ότι οι υποθέσεις που κάναμε, ότι ο αποικισμός της Ευρασίας έγινε από προγόνους μας που έφτασαν με τα πόδια στην Εγγύς Ανατολή θα πρέπει να αναθεωρηθούν.
Γιατί οι πρωτόγονοι πρόγονοί μας διάλεξαν να διασχίσουν τη θάλασσα; «Στην περίπτωση της Κρήτης», λέει μια ελληνίδα αρχαιολόγος της ερευνητικής αποστολής, «μπορεί να ζητούσαν μια νέα περιοχή ή νέους θαλάσσιους πόρους. Αν και ο βασικός λόγος μάλλον έχει σχέση με κάτι θεμελιώδες σε όλα τα ανθρώπινα όντα: το μεγαλύτερο κίνητρό τους ήταν η περιέργεια και η επιθυμία για εξερεύνηση».
Πηγές:http://news.nationalgeographic.com/news/2010/02/100217-crete-primitive-humans-mariners-seafarers-mediterranean-sea/
http://kafeneio-gr.blogspot.com/2010/03/blog-post_1702.html

Η Γεωλογική Ιστορία της Νήσου Κρήτης

2009-09-13T17:00:00.004+02:00

Πριν από 10 εκατ. χρόνια, αυτό που σήμερα ονομάζουμε Κρήτη δεν ήταν παρά ένα αρχιπέλαγος
Το νησί της Κρήτης αποτελεί μια παγκοσμίου ενδιαφέροντος θέση πάνω στα συγκλίνοντα όρια της Ευρασιατικής με την Αφρικανική πλάκα και εμφανίζει όλα τα συνοδά της σύγκλισης γεωδυναμικά φαινόμενα σε εξαιρετικό βαθμό. Αν θέλει κανείς να πάρει το νήμα της Ιστορίας της Κρήτης (αλλά και της ευρύτερης περιοχής του ελληνικού και μικρασιατικού χώρου) πραγματικά από την αρχή, θα πρέπει να πάει πίσω κατά 300 εκατ. χρόνια. Τότε ο Ωκεανός της Τηθύος χώριζε την Ευρασία (ενιαίος ηπειρωτικός χώρος Ευρώπης και Ασίας) από την Γκοντβάνα, την ενιαία ήπειρο που περιελάμβανε την Αφρική, την Ινδία και την Αυστραλία. Από την Γκοντβάνα αποσπάστηκαν μεγάλα τεμάχια δημιουργώντας την Κιμμερική Ηπειρο, η κίνηση της οποίας (πριν από 300-180 εκατ. χρόνια) δημιούργησε τον ωκεάνιο χώρο της Νέας Τηθύος. Η σημερινή Μεσόγειος Θάλασσα αποτελεί το τελευταίο υπό λειμμα της Νέας Τηθύος η οποία υπέστη πλήθος αλλαγών στη διάρκεια αυτών των εκατομμυρίων ετών.
Τα τελευταία δεκάδες εκατ. χρόνια το Ελληνικό Τόξο εξελίσσεται στο νότιο περιθώριο της Ευρωπαϊκής πλάκας μεταναστεύοντας προ τον Νότο. Παράλληλα ο νοτιότερος κλάδος-υπόλειμμα του Ωκεανού της Τηθύος στη σημερινή Μεσόγειο Θάλασσα, που ανήκει στο βόρειο άκρο της Αφρικανικής πλάκας, εξαφανίζεται βυθιζόμενος κάτω από το τόξο, με σημερινή ταχύτητα σύγκλισης των δύο πλακών 40 χιλιοστά ανά έτος. Έτσι η απόσταση ανάμεσα στην Κρήτη, που βρίσκεται στο νοτιότερο τμήμα του τόξου και στην Κυρηναϊκή χερσόνησο στο βόρειο άκρο της Βορειοανατολικής Αφρικής έχει σταδιακά μειωθεί σχεδόν στο 1/4 τα τελευταία 34 εκατ. έτη. Οι αφρικανικές ακτές της Λιβύης παραμένουν σταθερές, σε γενικές γραμμές, με μικρού εύρους ανοδικές και καθοδικές μεταβολές στη στάθμη της θάλασσας. Σε αντίθεση, το Ελληνικό Τόξο συνεχώς μετασχηματίζεται με τη δημιουργία νέων νησιών και ορεινών αλυσίδων. Η Κρητική Λεκάνη άρχισε να διαμορφώνεται σταδιακά από το Μέσο Μειόκαινο.
Η προς βορρά μετακίνηση της Αφρικανικής πλάκας εξηγεί τη σημερινή ηφαιστειακή δραστηριότητα στη Σαντορίνη και στη Μήλο. Παράλληλα προδιαγράφει τη μελλοντική σύγκρουση της Αφρικανικής Ηπείρου με την Κρήτη. Τα τελευταία εκατομμύρια χρόνια το πλησίασμα του Ελληνικού Τόξου με την Αφρική δημιουργεί στα νότια της Κρήτης την υποθαλάσσια οροσειρά της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία αναμένεται να αναδυθεί στα αμέσως επόμενα εκατομμύρια χρόνια, πριν από την τελική σύγκρουση του Ελληνικού Τόξου με την Αφρική.
Πηγή: Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ (Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2009)

Καβούσι και κηπούλια

2009-08-29T22:47:00.003+02:00

Διάβρωση της πέτρας απο το βρόχινο νερό

2009-08-29T21:30:00.003+02:00

Περονίδες (ετυμολογία ονόματος)

2009-08-29T21:23:00.004+02:00

Υπάρχουν διάφορες θεωρίες για την προέλευση του ονόματος Περονίδες: Πιθανόν να προέρχεται από την αρχαία λέξη περόνη, που μεταφορικά σημαίνει κάθε τι σουβλερό. Στο Μεραμπέλλο περόνα λέγεται και το αγκάθι, άρα οι περονίδες πιθανόν να περιγράφουν έναν αγκαθότοπο. Επίσης πιθανόν είναι το όνομα να προέρχεται από το Ενετικό βαπτιστικό Πέρος (Πέτρος) που συναντάται σε αρκετά συμβόλαια της εποχής και πιθανόν να ήταν ιδιοκτήτης της περιοχής (Περονίδες = τόπος του Πέρου). Αν όμως κάποιος μελετήσει τον τρόπο που ονοματοποιούνταν τα μετόχια θα παρατηρήσει πως τα περισσότερα ονόματα προσδιορίζουν εκτός από τους πρώτους οικιστές ότι περιγράφει καλύτερα το τοπίο: Αμυγδαλιάς = τόπος με αμυγδαλιές, Αμυγδαλόλακκος = το ίδιο, Φινοκαλιάς = τόπος με φινοκαλίδες (θάμνοι που χρησιμοποιούνται για κατασκευή σκουπών κλπ

Περονίδες σύμφωνα με την θεωρία που διατυπώνεται μόνο εδώ, είναι ο τόπος που βρίθει από μυτερές πέτρες. Πράγματι αν προσέξει κανείς τα πετρώματα των λόφων θα δει πως πρόκειται για πλακώδεις ασβεστόλιθους που η ορογένεση τους έχει φέρει σε όρθια θέση. Η διάβρωση δε από το νερό της βροχής τους έκανε να φαντάζουν πολύ απειλητικοί. Τέτοιες πέτρες μπορεί κάποιος να δει σήμερα μόνο έξω από τον οικισμό και μακριά από τις καλλιέργειες. Μέσα στα όρια του οικισμού οι βράχοι είναι χτυπημένοι και κομμένοι. Από την μια για να μην είναι τόσο απειλητικοί και από την άλλη για να αποτελέσουν δομικό στοιχείο για τα κτίσματα του χωριού.

Αρόλιθος

2009-08-29T21:07:00.005+02:00

H Αρχαία Ελληνική λέξη "Αρδμός"(εκεί όπου ποτίζονται τα ζώα)ετυμολογεί το πρώτο συνθετικό της λέξης "Αρόλιθος".
Η σκαμένη δηλαδή στο βράχο οπή, όπου βρίσκουν νερό οικόσιτα ζώα, πουλιά και άνθρωποι στις Άνυδρες περιοχές, είναι χαρακτηριστικό σημείο Ζωής σε ένα ξερικό τοπίο.

Βελανιδιά στην οπή του Βράχου

2009-08-29T20:47:00.002+02:00

Ένα βλασταράκι τόσο δα αντιστέκεται στις αντιξοότητες και επιβιώνει φυτρωμένο σε μια τρύπα ενός μεγάλου Βράχου.
Αν το επιτρέψει η "τύχη" το δέντρο αυτό θα κόψει στα δύο τον βράχο μεγαλώνοντας σαν να είναι μπισκότο!

Ορογέννεση

2009-08-29T20:36:00.003+02:00

Σε Ανθρώπινο μέγεθος παρατηρούμε στην φωτογραφία τις ασύλληπτες γήινες δυνάμεις που επιδρούν στην επιφάνεια του Άνυδρου Μεραμπέλλου συμπιέζουν τις ασβεστολιθικές πλάκες και δημιουργούν όρη και κοιλάδες.

Ορογενετική διεργασία
Η ηπειρωτική σύγκρουση, αποτελεί το γενεσιουργό αίτιο της ορογένεσης.
Όλα τα ορογεννετικά συστήματα της Γης εξηγούνται από τις κινήσεις και συγκρούσεις των λιθοσφαιρικών πλακών.
Τα ορογενετικά συστήματα τοποθετούνται στις περιοχές σύγκλισης των λιθοσφαιρικών πλακών, οι οποίες μπορεί να είναι είτε και οι δυο ηπειρωτικές, είτε η μια ηπειρωτική και η άλλη ωκεάνια που βυθίζεται κάτω από την πρώτη. Σε όλες τις περιπτώσεις σύγκρουσης δημιουργείται στην περιοχή του ορίου των πλακών επαύξηση του ηπειρωτικού φλοιού με ταυτόχρονη ισχυρή παραμόρφωση των πετρωμάτων από τις συμπιεστικές τάσεις που ασκούνται στην περιοχή σύγκρουσης. Προκαλείται επίσης συγκόλληση στον ηπειρωτικό φλοιό νέων πτυχωμένων ιζημάτων του γειτονικού θαλάσσιου χώρου (της περιθωριακής τάφρου) με αποτέλεσμα την πρόσθετη προσαύξηση του ηπειρωτικού φλοιού. Οι παραμορφωμένες και διογκούμενες αυτές μάζες του ηπειρωτικού φλοιού μαζί με τα νέα ιζήματα που αναδύονται από τη θάλασσα και μαζί με τις μάζες ωκεάνιας προέλευσης (οφειόλιθοι και συνοδά ιζήματα βαθιάς θάλασσας), που προέρχονται από την καταστροφή του ωκεάνιου φλοιού και την επώθησή τους πάνω στα πετρώματα του ηπειρωτικού φλοιού, δημιουργούν τις νέες επιμήκεις αλυσίδες ορέων που αποτελούν το νέο ορογενές ή το νέο ορογενετικό σύστημα.
Το σύνολο των τεκτονικών διεργασιών που λαμβάνουν χώρα για την ολοκλήρωση και συγκρότηση του νέου ορογενούς, αποτελούν την ορογενετική διεργασία ή απλά συνιστούν το μηχανισμό της ορογένεσης.

Η κυριότερη ορογενετική διεργασία, καθοριστική άλλωστε για την γεωτεκτονική εξέλιξη του Ελληνικού χώρου, είναι αυτή που προκαλείται από τη βύθιση μιας ωκεάνιας πλάκας κάτω από μια ηπειρωτική, οπότε οι αλυσίδες ορέων του νέου ορογενούς εμφανίζονται συνήθως υπό μορφή νησιών τοποθετημένων τοξοειδώς και συνιστούν ένα νησιωτικό τόξο (island-arc). Λόγω των ισχυρών συμπιέσεων που υφίσταται ο φλοιός στο νησιωτικό τόξο, αυτό εμφανίζει εντυπωσιακή διόγκωση που παίρνει μια τριγωνική μορφή γνωστή με το χαρακτηρισμό πρίσμα επαύξησης, για το οποίο έχουν δοθεί και άλλες ερμηνείες εκτός της δράσης των ισχυρών συμπιέσεων.
Παράλληλα στο νησιωτικό τόξο και εξωτερικά αυτού, ακριβώς στη γραμμή σύγκλισης των λιθοσφαιρικών πλακών σχηματίζεται μια επιμήκης βαθιά, θαλάσσια τάφρος, (trench) περιφερειακή της ηπείρου, η οποία δέχεται ιζήματα φλύσχη με σημαντική τροφοδοσία από τον αναδυμένο χώρο της ηπείρου. Η τάφρος αυτή αναφέρεται συχνά ως ωκεάνια τάφρος ή περιθωριακή τάφρος ή περιφερειακή τάφρος.
Πίσω ακριβώς από το νησιωτικό τόξο, στον εσωτερικό χώρο της ηπειρωτικής πλάκας αναπτύσσεται μια θαλάσσια λεκάνη αβαθέστερη της τάφρου που ονομάζεται λεκάνη πίσω από το τόξο (back-arc basin).
Τέλος στο χώρο της λεκάνης πίσω από το τόξο ή ακόμη πιο εσωτερικά δημιουργείται το λεγόμενο ηφαιστειακό τόξο (ή καλύτερα μαγματικό τόξο), που είναι μια σειρά ηφαιστείων τοποθετημένων επίσης τοξοειδώς παράλληλα στο νησιωτικό τόξο και τα οποία σχηματίσθηκαν από τη θέρμανση της ηπειρωτικής λιθόσφαιρας από το λιώσιμο της ωκεάνιας πλάκας που βυθίζεται κάτω από την ηπειρωτική. Στον ίδιο χώρο λαμβάνει χώρα επίσης ο σχηματισμός και αντίστοιχων πλουτωνικών όγκων.
Στο χώρο σύγκρουσης των λιθοσφαιρικών πλακών που καλύπτεται από την τάφρο αναπτύσσονται ισχυρές συμπιεστικές τάσεις που προκαλούν πτύχωση των ιζημάτων, ανάστροφα εφιππευτικά ρήγματα και έντονες λεπιώσεις. Αντίθετα στον εσωτερικό χώροτης ηπειρωτικής πλάκας είναι γνωστό ότι ασκούνται ισχυρές εφελκυστικές τάσεις με αποτέλεσμα τη δημιουργία κανονικών ρηγμάτων.
Νησιωτικό ηφαιστειακό τόξο δημιουργείται επίσης πολύ χαρακτηριστικά και στην περίπτωση της ενδοωκεάνιας υποβύθισης, όταν δηλαδή η υποβύθιση (subduction) λαμβάνει χώρα μετά από διάρρηξη ωκεάνιας πλάκας μακριά από την ηπειρωτική πλάκα.
Νησιωτικό τόξο, περιφερειακή τάφρος, λεκάνη πίσω από το τόξο και ηφαιστειακό τόξο συμμετέχουν όλα μαζί στην ορογενετική διεργασία και σχηματίζουν ένα ευρύτερο, σύνθετο τόξο που ονομάζεται όλο μαζί ορογενετικό τόξο.
Η διεργασία της ορογένεσης δεν είναι βέβαια ένα στατικό φαινόμενο, αλλά μια συνεχής δυναμική εξέλιξη που διαρκεί εκατομμύρια χρόνια και κατευθύνεται από τη συνεχή κίνηση των λιθοσφαιρικών πλακών. Αποτέλεσμα είναι η συνεχής μεταβολή της θέσης του νέου ορογενούς, μεταβολή που αναφέρεται με τον όρο μετανάστευση του ορογενούς. Στην συγκεκριμένη διαδικασία που περιγράφηκε παραπάνω και που έχουμε δημιουργία ορογενετικού τόξου παρατηρείται με την εξέλιξη του γεωλογικού χρόνου κάποια μετανάστευση του τόξου προς τα έξω λόγω του ότι συνεχώς νέες μάζες πετρωμάτων της βυθιζόμενης πλάκας προωθούνται προς το χώρο σύγκρουσης, πτυχώνονται, αναδύονται από τη θάλασσα και συγκολλώνται στον φλοιό της ηπειρωτικής πλάκας.
Το φαινόμενο της μετανάστευσης του ορογενούς, που θα μπορούσε να θεωρηθεί καλύτερα ως φαινόμενο επαύξησης του ηπειρωτικού φλοιού, υλοποιείται στο γεωλογικό χρόνο με συνεχείς εναλλασσόμενες περιόδους ιζηματογένεσης σε συνθήκες τεκτονικής ηρεμίας ή εφελκυστικών τάσεων και περιόδους ισχυρών συμπιεστικών διεργασιών που προκαλούν νέες ορογενέσεις. Σχηματίζονται έτσι αλλεπάλληλες, παράλληλες ορογενετικές λωρίδες που συνθέτουν την ηπειρωτική επαύξηση.

2009-08-09T01:34:00.003+03:00

2009-08-09T00:49:00.012+03:00

Σέλαννα - Σελένα - Σελήνη

2009-08-09T00:16:00.001+03:00

Η αρχαία Ελληνική λέξη «σελάννα» - «σελήνη» παραπέμπει άμεσα στο σέλας, το φως: Η Σελήνη είναι η Φωτεινή, ο Φωστήρας.

Σε συμβολικό επίπεδο, η Σελήνη αποτελεί τη θηλυκή αρχή της δημιουργίας του Κόσμου, καθώς και την πόρτα προς την απόκρυφη φύση του Σύμπαντος.

Το Φεγγάρι κατέχει το στοιχείο εκείνο της απόλυτης θηλυκότητας που υποκινεί το ερωτικό πάθος.

Ο κύκλος της Σελήνης αποτελεί τη σελασφόρο εικόνα του κυκλικού χρόνου, είναι δηλαδή μία μικρογραφία της ροής των πάντων.

Οι άπειρες νέες σελήνες συμβολίζουν τα άπειρα χρονικά σημεία του κάθε τέλους, που αυτομάτως σηματοδοτεί μία νέα αρχή.
Η σκοτεινή σελήνη επιτρέπει σε όλες τις ενέργειες να κατακαθίσουν και να ηρεμήσουν.
Οι άπειρες πανσέληνοι από την άλλη, συμβολίζουν τα άπειρα χρονικά σημεία της κορύφωσης των ενεργειών στην αέναη κίνηση του Σύμπαντος.

Οι Έλληνες λαός βαθύτατα συναισθηματικός, και δη οι Κρητικοί με τον λυρισμό που τους χαρακτηρίζει στην ποίηση των μαντινάδων, συχνά συνομιλούν με το φεγγάρι και συλλογίζονται μαζί του.

Το Αυγουστιάτικο Φεγγάρι, το Φωτεινότερο του έτους, δίνει την δυνατότητα και την ευκαιρία στους ρομαντικούς να προσεγγίσουν όλους αυτούς τους συμβολισμούς και να βιώσουν κοινωνικά, ένα από τα πιο λεπτά και όμορφα συναισθήματα: το Ερωτικό σκίρτημα!

Οι προσφορές προς τους πιστούς

2009-07-19T23:09:00.007+03:00

Πανηγύρι Προφήτη Ηλία στο Νοφαλιά

2009-07-19T23:03:00.004+03:00

Ο Θαυματουργός Προφήτης Ηλίας τιμάται και στο μετόχι του Νοφαλιά, που αποτελεί «Ομφαλό» ολόκληρης της περιοχής του Άνυδρου Πάνω Μεραμπέλλου.
Το πανηγύρι του στην περίοδο της ακμής του οικισμού, δηλαδή στο πρώτο μισό του εικοστού αιώνα ήταν από τα πιο φημιστά της περιοχής (μαζί με εκείνο του Τιμίου Σταυρού) και συγκέντρωνε προσκυνητές από την ευρύτερη περιοχή του πάνω Μεραμπέλλου. Ακόμα και σήμερα που οι μνήμες της μονής του έχουν σχεδόν χαθεί, οι κάτοικοι του Νοφαλιά περιποιούνται το εκκλησάκι του Προφήτη και τιμούν την εορτή του κάθε χρόνο στις 20 του Ιούλη.
Ο Αναπτυξιακός Πολιτιστικός Σύλλογος «Άνυδρος» συνδράμει με τις όποιες δυνατότητές του στην διατήρηση του, καθώς και στην φιλοξενία των πιστών, που τιμούν με την παρουσία τους την όμορφη γιορτή.

Προφήτης Ηλίας, ένας Φλογερός Επουράνιος Άνθρωπος ένας Άγγελος που έζησε στην Γη

2009-07-14T13:11:00.003+03:00

Ο Ηλίας καταγόταν από τη Θίσβη της Μέσης Ανατολής. Κατοικούσε στη γη Γαλαάδ και έδρασε στα χρόνια των βασιλιάδων Αχαάβ και Οχαζία μεταξύ 873 και 852 προ Χριστού.
Είχε το χάρισμα του προ – φάναι, δηλαδή γνώριζε πράγματα πριν αυτά συμβούν. Ήταν δηλαδή Προφήτης. Έθεσε το χάρισμα και την ύπαρξή του στην υπηρεσία του Θεού.
Είχε την προσωνυμία Ζηλωτής. Aσκησε δριμύτατο έλεγχο στον ασεβή βασιλιά Αχαάβ και στη γυναίκα του Ιεζάβελ, οι οποίοι προσπαθούσαννα καθιερώσουν την λατρεία του θεού Βάαλ, προαναγγέλλοντας σ' αυτούς τριετή ανομβρία. Προκαλώντας την οργή τους αναγκάστηκε να αποχωρήσει σε ερημική κοιλάδα κοντά στο χείμαρρο Χορράθ, όπου τρεφόταν με τροφή, που του προσκόμιζαν κοράκια.
Στα Σαρεπτά πλήθυνε το ελάχιστο αλεύρι και λάδι της φτωχής χήρας που τον φιλοξένησε στο σπίτι της και ανέστησε, με την προσευχή του, το πεθαμένο παιδί της. Μετά τη λήξη της ανομβρίας κάλεσε στο Καρμήλιο όρος τον βασιλέα Αχαάβ και τους ιερείς του θεού Βάαλ και τους καταντρόπιασε κατεβάζοντας με την προσευχή του φωτιά από τον ουρανό. Διωγμένος και πάλι από την Ιεζάβελ κατέφυγε στο όρος Σινά (Χωρήβ), όπου εμφανίστηκε σ’ αυτόν ο Θεός «εν οράματι» και του αποκάλυψε την Θεία Φύση.
Ενώ συνομιλούσε με τον Ελισσαίο τον μαθητή και διάδοχό του, αρπάχτηκε ξαφνικά από πύρινο άρμα και αναλήφθηκε «ως εις ουρανόν», όπου τον μετέθετε ζωντανό ο Θεός.
Ο Ηλίας υπήρξε σε όλη την διάρκεια του βίου του πολύ δραστήριος, με φλογερή ψυχή και καρδιά τολμηρή. Με ακλόνητη πίστη, στον Ένα και Μοναδικό Θεό με αξιοθαύμαστο θάρρος και με εξαιρετικό ζήλο, διεξήγαγε σκληρό αγώνα για να επαναφέρει τους συνανθρώπους του στη πίστη και λατρεία του Αληθινού Θεού σε μια περίοδο που χαρακτηριζόταν από την προσήλωση των ανθρώπων σε ειδωλολατρικές θεότητες και ανηθικότητα.
Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό του Προφήτη αυτού όμως, εκείνο που τον σφράγισε, είναι η μοναξιά του, η μοναχικότητα του.
Στο πρώτο κάθισμα της Λιτής του Εσπερινού της Εορτής του Προφήτη Ηλία ψάλλεται: "Ηλίας ο ζηλωτής και των παθών αυτοκράτωρ ... ούτος γαρ εν σώματι άγγελος και άσαρκος άνθρωπος δέδεικται τοις κατορθώμασιν ...";. Ο αληθινός Ζηλωτής είναι εκείνος που μπορεί να κυβερνά τα πάθη του και όχι αυτός που άγεται και φέρεται από αυτά
Κάποιες απο τις αρχικές του ενέργειες ήταν βίαιες και ανεξάρτητα από την καλή του πρόθεση έκανε κάποιες φορές κακό. Ο Θεός που του φανερώθηκε στο όρος Χωρήβ του Σινά, τον επέπληξε και του έδωσε να καταλάβει ότι έκανε λάθος με το παράδειγμα του δυνατού αέρα, του σεισμού, της φωτιάς και της λεπτής αύρας, φανερώνοντάς του ότι: ο Θεός δεν βρίσκεται ούτε στον δυνατό άνεμο, ούτε στον σεισμό και την φωτιά, αλλά "εν τη φωνή της λεπτής αύρας", δηλαδή ο Θεός δεν αγαπά την ένταση και την βία, αλλά την ηρεμία, την ειρήνη, την προσφορά και την πραότητα.
Αληθινοί ζηλωτές είναι αυτοί που συνδυάζουν, όπως ο Προφήτης Ηλίας, τον ζήλο και την αγάπη προς τον Θεό με την προσευχή και την ησυχαστική ζωή. Αυτοί που αποφεύγουν τις ακρότητες, αφού βιώνουν την ταπείνωση του Χριστού και την εσωτερική ειρήνη. Αυτοί που αισθάνονται πραγματικά και αληθινά την παρουσία του Θεού "εν τη φωνή της λεπτής αύρας"!!!

Ένας Προφήτης που τιμάται και απο τις τρείς μεγάλες Μονοθεϊστικές Θρησκείες

2009-07-14T12:59:00.006+03:00

Όταν γεννήθηκε, ο πατέρας του είδε ένα παράξενο όνειρο: Δύο λευκοφορεμένοι άνδρες ονόμασαν το νεογέννητο Ηλία, τον σπαργάνωναν με φωτιά και του έδιναν φλόγες να φάει. Τρομαγμένος τότε ο Σωβάκ, ο πατέρας του, πήγε στα Ιεροσόλυμα και αφού περιέγραψε το όνειρο στους ιερείς, εκείνοι του είπαν ερμηνεύοντας το, ότι ο γιος του θα γίνει προφήτης και θα κρίνει το Ισραήλ με δίκοπο μαχαίρι και φωτιά. Ο Προφήτης άσκησε το προφητικό του χάρισμα επί 25 έτη. Προείπε για την έλευση του Χριστού στην γη 816 χρόνια πριν. Ήταν τόσο μεγάλη η πίστη του, πού κατέβασε τρεις φορές φωτιά από τον ουρανό, σταμάτησε την βροχή και ανάστησε νεκρούς. Με την φωτιά μάλιστα έκαψε τούς στρατιώτες πού είχε στείλει ο βασιλιάς Οχοζίας για να τον συλλάβουν. Στο όρος Χωρήβ είδε τον ίδιο τον Θεό, διέσχισε τον Ιορδάνη με την μυλωτή του και τέλος ανελήφθη με άρμα πυρός. Επίσης παρέστη στην Μεταμόρφωση του Χριστού μαζί με τον Μωϋση.

Ρωσική εικόνα του Προφήτη Ηλία πάνω σε άρμα με φλόγες στον Ουρανό 16ος Αιώνας Μουσείο Pskov

Απολυτίκιον. Ήχος δ'. Ταχύ προκατάλαβε.
Ο ένσαρκος Άγγελος των Προφητών ή κρηπίς, ο δεύτερος Πρόδρομος, της παρουσίας Χριστού, Ηλίας ο ένδοξος, άνωθεν καταπέμψας, Ελισσαίω την χάριν, νόσους αποδιώκει, και λεπρούς καθαρίζει, διό και τοις τιμώσιν αυτόν βρύει ιάματα.

Κοντάκιον Ήχος β'. Αυτόμελον.
Προφήτα καί προόπτα των μεγαλουργιών του Θεού, Ηλία μεγαλώνυμε, ο τω φθέγματί σου στήσας τα υδατόρρυτα νέφη, πρέσβευε υπέρ ημών, προς τον μόνον φιλάνθρωπον.

Το όνομα Ηλίας περιέχει το εβραϊκό «Ηλί» που θα πει Θεός. Αναφορές για τον Προφήτη Ηλία υπάρχουν πολλές και στο Κοράνιο. Το αντρικό όνομα Ηλίας είναι κοινό σε Χριστιανούς, Μουσουλμάνους και Ιουδαίους. Άξια προσοχής είναι όμως και μια άλλη ομοιότητα: Ηλίας= Ήλιος! Από το αρχαίο: Helios/Elios/Ήλιος, άλλο γνωστό Ελληνικό αντρικό όνομα της αρχαιότητας. Το ίδιο αξιοπρόσεκτη και η ομοιότητα της τιμητικής Λαϊκής Λατρείας του Προφήτη Ηλία με τον θεό Απόλλωνα, χαρακτηριστικά της οποίας ενσωματώνονται στην Χριστιανική Παράδοση, κατά την μετάβαση στην νέα επίσημη Θρησκεία. Οι ζωγραφικές παραστάσεις με το φλεγόμενο άρμα στον ουρανό είναι πανομοιότυπες. Η συνήθεια να χτίζονται ναοί προς τιμήν του σε κορυφές βουνών η ίδια.
Οι κορυφές απομακρυσμένων βουνών που φωτίζονται πρώτες απο τον Ζωοδότη, είναι το ιδανικότερο σημείο για να προσεγγίσει το Ανθρώπινο στο Φωτεινό Θείο!

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παράδοση που συνοδεύει την συνήθεια να τιμάται ο Προφήτης Ηλίας σε απομακρυσμένες κορυφές:
-«Σύμφωνα με την παράδοση, ο Αϊ-Λιάς ήταν ναύτης που η θάλασσα προσπάθησε πολλές φορές να τον πνίξει. Βαρέθηκε τα ταξίδια και αποφάσισε να βρει ένα μέρος που να μην ξέρουν τι είναι θάλασσα και τι καράβι. Πήρε ένα κουπί στον ώμο και τράβηξε για τη στεριά και όποιον συναντούσε τον ρωτούσε τι είναι αυτό που κρατάει στα χέρια του. Κι όσο του απαντούσαν «κουπί», τραβούσε ψηλότερα. Προχώρησε, προχώρησε και κάποια στιγμή συνάντησε έναν τσοπάνη και τον ρώτησε τι ήταν αυτό που βαστούσε. Ο τσοπάνης το κοίταξε καλά καλά και ύστερα του είπε «ξύλο είναι». Ο Αϊ - Λιας γέλασε ικανοποιημένος και έμεινε από τότε κοντά στους ανθρώπους των βουνών. «Στένει ολόρθο το κουπί, χτίζει μια καλύβα και αποφασίζει να μείνει εκεί όλη του τη ζωή. Για τούτο τον Αγιο Ηλία τον βάνουν πάντα στα ψηλώματα» (Ανδρ. Καρκαβίτσας).
Ο παραπάνω μύθος αυτός έχει τις ρίζες του σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά επεισόδια της Οδύσσειας, «Ραψωδία Λ». Όταν ο Οδυσσέας, κατά τη συμβουλή της Κίρκης, αποφασίζει και κατεβαίνει στον Άδη για να συναντήσει την ψυχή του Τειρεσία και να μάθει τι να κάνει για να γλιτώσει από τα βάσανα και το άγριο κυνηγητό του Θεού της θάλασσας, ο Τειρεσίας τού αποκρίνεται ότι σαν έρθει κάποτε στην Ιθάκη και τελειώσει με το φόνο των μνηστήρων, να μη νομίσει ότι όλα τέλειωσαν τότε. Οφείλει να πετύχει την εξιλέωση από τον Ποσειδώνα με τον εξής τρόπο: Θα πάρει στον ώμο του ένα κουπί, το σύμβολο της ναυτικής ζωής στο βασίλειο του εξοργισμένου θεού, και θα προχωρήσει όλο και πιο πολύ προς τα μεσόγεια. Κάποτε θα φτάσει σε μέρος που οι κάτοικοί του δε θα ξέρουν τι είναι η θάλασσα, δε θα τρώνε τροφές αλατισμένες και δε θα ξέρουν τι είναι καράβι ή τι κουπί. Θα αποδείξει ότι έφτασε σε έναν τέτοιο τόπο όταν θα συναντηθεί με κάποιο στρατοκόπο και θα του απαντήσει ότι αυτό που κρατά στον ώμο του είναι «αθηρηλοιγός», δηλαδή πλατύ ξύλινο φτυάρι με το οποίο λικνίζουν τα αλωνισμένα στάχυα. Φτάνοντας εκεί συνεχίζει ο Τειρεσίας, ο Οδυσσέας οφείλει να μπήξει όρθιο στη γη το κουπί και να θυσιάσει στον Ποσειδώνα. Παραπάνω είδαμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μεταβίβασης ενός συμβολικού Μύθου απο μιά παλαιότερη παράδοση σε μια νέα.

H Εκκλησία του Προφήτη Ηλία στον Νοφαλιά

2009-07-13T00:18:00.008+03:00

Ο ναός του Προφήτη Ηλία στον Νοφαλιά είναι ένας παμπάλαιος μοναστηριακός ναός σε σχήμα λιτής βασιλικής.
Βρίσκεται στο κέντρο του συνοικισμού και θεωρείται πως η μονή που τον περιέβαλε υπήρξε το πρώτο κύτταρο της δημιουργίας του χωριού.
Από τον πυρήνα αυτόν του χωριού, την παλαιά μονή, δεν διασώζεται σχεδόν τίποτε σήμερα, μια και κάποια (τα τελευταία)κτίσματα της και οι τάφοι στην Νότια πλευρά, γκρεμίστηκαν την περίοδο του Μεσοπολέμου και η μεγάλη υπόγεια δεξαμενή της επιχωματώθηκε το 1957 επειδή θεωρήθηκε υπεύθυνη για προβλήματα υγρασίας. (Δυστυχώς τα προβλήματα υγρασίας παραμένουν έως και σήμερα).
Την ίδια χρονιά τα επιχρίσματα του ναού (από Σαντορινιό Αστρακάσβεστο) αντικαταστάθηκαν με σοβά από τσιμέντο.
Με την καθαίρεση των παλαιών σοβάδων αποκαλύφθηκε ότι η λιθοδομή διέφερε στην δυτική πλευρά του ναού από αυτήν της ανατολικής απόδειξη πως σε κάποια χρονική στιγμή ο μικρός ναός επεκτάθηκε σε μήκος. Η εργασία αυτή η οποία δεν έχει προσδιοριστεί χρονικά πιθανόν να συνταυτίστηκε με αναστήλωση του ναού κάτι που συνηγορεί στην παλαιότητα της ηλικίας του.

Υπάρχουν παραδόσεις για την σχέση της Μονής με τα παρακείμενα κυπαρίσσια.
Υπάρχει ίσως ένας απλός τρόπος να προσεγγίσουμε χρονικά την κατασκευή του Ναού μόλις μπορέσουμε να προσδιορίσουμε την ηλικία που μεγάλου κυπαρισσιού που εφάπτεται στο Ιερό του: Σίγουρα η φύτευσή του έγινε μεταγενέστερα του κτισίματος μια και οι κτίστες δεν θα έχτιζαν τόσο κοντά σε ένα υφιστάμενο δέντρο. Μπορεί να είναι αυτοφυές (θεοφύτρωτο) και αυτός να είναι ο λόγος που δεν κόπηκε ποτέ. Σίγουρα όμως το θεόρατο δέντρο έχει πολλούς αιώνες ζωής. Άλλους τόσους ή και ακόμα περισσότερους έχει και η εκκλησία της μονής του Προφήτη Ηλία.

Το νεκροταφείο της μονής βρισκόταν νότια του ναού. Προφορικές παραδόσεις αναφέρουν πως κάποια από τα παρακείμενα σπίτια υπήρξαν κελιά που μετατράπηκαν σε κατοικίες.

Το «Αγιοθύριδο» του Ναού, από μονοκόμματο ασβεστόλιθο, με οπές λαξευμένες στην σκληρή πέτρα με χονδροειδές εργαλείο, χρησιμεύει ως παράθυρο.
Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα ντόπιου καλλιτεχνήματος: Χρηστικό (επιτρέπει τον εξαερισμό του εσωτερικού), χωρίς όμως περίσσια "ξόμπλια".
"Δωρικό" σκάλισμα στην ντόπια πέτρα. Παμπάλαιο αρχιτεκτόνημα που αξίζει την προσοχή μας γι’ αυτό του το συνταίριασμα.

"Ότι κάνει το Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία δεν τα κάνει το μετόχι όλο!..."

2009-07-12T23:29:00.011+03:00

Η θειά μου η Ελενιά η Αμαργιώτεννα

2009-07-12T22:31:00.008+03:00

Παρασκευή Παραδοσιακής Σουμάδας

2009-05-08T00:02:00.001+03:00

Περονίδες - είσοδος μετοχιού

2009-02-05T23:27:00.001+02:00

Αίγα σκανδαλιάρα

2009-02-05T23:13:00.003+02:00

"Γυναίκες, αίγες κι όρνιθες, τον ίδιο Νου βαστούνε:
όσο κι αν τσι παντά (=προσέχει) κ-ι-ανείς,
στην ε-ζημιά (=στο απαγορευμένο) θα μπούνε!..."

Φλεβάρης

2009-02-05T22:56:00.003+02:00

Καρδιά του χειμώνα. Όμως τα πρώτα άνθη της ξερής αμυγδαλιάς άνθισαν στις "Χώρες" κοντά στην αρχαία "Δρήρο"!
Ο Φλεβάρης κι αν Φλεβίσει...

Αφρικανική αμμοθύελλα εμπλουτίζει την γη της Κρήτης

2009-01-23T20:37:00.003+02:00

Η εικόνα της ΝΑΣΑ (εδώ)που περιγράφει ακριβώς το φαινόμενο της μεταφοράς σκόνης τραβήχθηκε απο δορυφόρο στις 17/04/2005

Ένας ξηρός Νότιος άνεμος λυσσομανούσε χτές (22/01/2009)όλη την νύχτα.
Το πρωί ο ήλιος δεν έλαμπε, κρυμμένος πίσω από πυκνά νέφη σκόνης.
Όταν άρχισε ψιλή βροχή διαπιστώσαμε πως δεν ήταν νερό αυτό που έπεφτε μα πηχτή λάσπη που στέγνωνε αμέσως αφήνοντας κόκκινο λεπτό χωμάτινο επίχρισμα σε όλες τις εκτεθειμένες επιφάνειες.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι σπάνιο. Συχνά, ιδιαίτερα την Άνοιξη όταν επικρατούν ισχυροί Νοτιάδες η ατμόσφαιρα γίνεται θολή, βαριά και εννίοτε αποπνικτική (ανάλογα με την υγρασία) και στον ουρανό αιωρούνται χιλιάδες τόνοι κονιορτού απο την Σαχάρα, οι οποίοι κάποια στιγμή θα πέσουν στο έδαφος.
Η Κρήτη όντας κοντά στην Αφρικανική ήπειρο επωφελείται από αυτήν την εναπόθεση πολύτιμου υλικού που εμπλουτίζει το έδαφος και το καθιστά ακόμα πιο εύφορο.
Το νησί μας κερδίζει σύμφωνα με τους γεωλόγους περίπου δύο χιλιοστόμετρα ανά εκατό χρόνια από τον φερτό κονιορτό της Αφρικής.
Το «κοκκινόχωμα» που εκνευρίζει τους αυτοκινητιστές και τις νοικοκυρές, θα μπορούσε να είναι μέρος της λύσης της διάβρωσης του Κρητικού εδάφους σε βάθος χρόνου, αν συνδυαζόταν με σχετική αύξηση της δενδρώδους βλάστησης σε υποβαθμισμένες από τις πυρκαγιές και την υπερβόσκηση περιοχές σαν την δική μας.

Η Διάβρωση του εδάφους

2008-12-07T21:33:00.003+02:00

Λειτουργία στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στο Κακοδιάβατο Σούβλου 06/12/2008

2008-12-06T22:50:00.011+02:00

Η πρώτη ύλη της Πέτρας!

2008-11-10T12:10:00.004+02:00

Το πέτρινο τραπέζι του Πρίνου

2008-10-26T18:34:00.004+02:00

Όπως ήταν πριν...

και κατά τις εργασίες ανάπλασης...

2008-10-05T00:07:00.000+02:00

2008-10-05T00:02:00.001+02:00

Καψάλια

2008-08-17T18:02:00.002+03:00

Καψάλια: έτσι λένε τους καμμένους θάμνους και τα μικρά δέντρα οι βοσκοί που καίνε κατ' εξακολούθηση τις περιοχές στις οποίες βόσκουν τα κοπάδια τους προσδοκώντας περισσότερα χόρτα μόλις αρχίσουν οι βροχές του χειμώνα.

ο Άνυδρος

2008-08-17T17:55:00.003+03:00

Πίσω απο το αλώνι του παππού το βουνό Άνυδρος

Το παλιό αλώνι του παπα-Τζανή

2008-08-17T17:42:00.002+03:00

Το μετόχι ονομάστηκε Περονίδες απο τόυς όρθιους βράχους που στέκουν σαν περόνες (μεγάλα αγκάθια) στα καλλιεργημένα χωράφια.
Οι παλιοί έσπαγαν αυτές τις πέτρες και τις χρησιμοποιούσαν για να χτίσουν τα σπίτια τους.
Στην φωτογραφία φαίνεται ο χώρος που βρισκόταν το αλώνι του Παπά-Τζανή που έχτισε δίπλα του ακριβώς, την εκκλησία του Αγίου Μάμα περίπου το 1600 μ.Χ.
Δεν διασώζονται οι πέτρες της περιμέτρου του, μια και ο χώρος οργώνοταν και σπερνόταν σιτάρι απο τους παππούδες μας, μα η ύπαρξή του αποδεικνύεται - πέρα απο τις προφορικές παραδόσεις απο τις πελεκημένες πέτρες της επιφάνειάς του.

Το αλώνι του παππού πίσω απο την εκκλησία του Αγίου Μάμα

2008-08-17T14:51:00.002+03:00

Ερημοποίηση

2008-08-17T14:24:00.007+03:00

Οι κτηνοτροφικές φωτιές σε συνδυασμό με την υπερβόσκηση προκαλούν σε διάβρωση εδάφους που καταλήγει σε ερημοποίηση της γης.
Στις φωτογραφίες βλέπουμε λόφο που κάηκε πριν αρκετά χρόνια. Αριστερά δειλά-δειλά εμφανίζονται κάποια κατσοπρίνια που μπορούν να εξελιχθούν σε μεγάλες βελανιδιές και πρίνους.
Δεξιά που τα τελευταία χρόνια βόσκουν αιγοπρόβατα είναι ορατά τα αποτελέσματα της ςερημοποίησης αφού και αυτό το ελάχιστο χώμα έχει ξεπλυθεί απο την βροχή και έχουν μείνει μόνο οι βράχοι.

2008-08-08T13:04:00.000+03:00

2008-08-08T11:39:00.006+03:00

2008-08-08T11:37:00.000+03:00

2008-08-08T11:31:00.002+03:00

2008-08-08T11:30:00.002+03:00

2008-08-07T23:08:00.002+03:00

2008-08-07T22:52:00.008+03:00

"Όσο στέκει ο Καλαρείτης θα δυστυχά η Κρήτη..."

2008-07-10T14:06:00.003+03:00

Αυτή η παμπάλαια ρήση των κατοίκων της κοιλάδας του Μεραμπέλλου έχει λογικό νόημα μόνο αν εκληφθεί μέσα από ένα συμβολισμό:

"Το βουνό Καλαρείτης (κατ’ ευφημισμόν: καλό όρος) που είναι το όριο της κοιλάδας του Μεραμπέλλου από τα δυτικά, είναι και το φυσικό σύνορο των περιοχών Νεαπόλεως, Βραχασίου και Μιλάτου.
Όσο θα υπάρχει λοιπόν κάτι που θα εμποδίζει γειτονικές κοινωνίες να επικοινωνούν και να ζουν αρμονικά, τόσο θα διαιωνίζεται η δυστυχία στο Νησί."

Δεν είναι βέβαια το βουνό η αιτία της διχόνοιας, μα η στενομυαλιά όσων δεν μπορούν να αποδεχτούν πως μόνο με Αδελφοσύνη και Αλληλεγγύη μπορούν Άνθρωποι και Τόπος να προοδέψουν.

2008-07-10T13:58:00.002+03:00

2008-07-10T13:54:00.002+03:00

2008-07-10T13:49:00.000+03:00

Όσοι χαλκομουζώνονται όλοι χαλκιάδες είναι; (γνωμικό)

2008-07-10T13:20:00.007+03:00

Πριν λίγο καιρό κούρεψα τα πρόβατά μου για να εντέχουν την ζέστη του καλοκαιριού, όντας άπειρος δεν τους έκανα όμως και την καλύτερη κόμμωση. Χώρια που ήθελα μια ώρα για το κάθε ένα. Κι αν ακόμα οι άλλοι βοσκοί μηδειούν με το αποτέλεσμα της δουλειάς μου, εγώ για τους δικούς μου λόγους καμαρώνω...

Είμαι όμως πλέον σε θέση τώρα να εκτιμήσω την τέχνη με την οποία κουρεύει ο κουμπάρος μου ο Μελιτακογιάννης: μέσα σε μερικά λεπτά, χωρίς καν να "μπουζάσει" το πρόβατο (να του δέσει τα πόδια δηλαδή μεταξύ τους για να μείνειτο ζώο ακίνητο) το κουρεύει άψογα!
Πετάνε τα χέρια του Γιάννη, μπράβο του...

Η φωτιά του Κλήδωνα στη γειτονιά

2008-07-10T13:10:00.005+03:00

2008-06-17T14:30:00.000+03:00

2008-06-17T14:29:00.000+03:00

Η στέρνα των Δωριών

2008-06-17T14:26:00.003+03:00

2008-06-17T14:24:00.000+03:00

2008-06-17T14:23:00.000+03:00

2008-06-17T14:22:00.000+03:00

2008-06-17T14:21:00.001+03:00

2008-06-17T14:08:00.000+03:00

Κουρά στον Άνυδρο μου Τόπο

2008-06-08T12:19:00.002+03:00

Δεν είναι καθόλου τιμητικό για ένα Κρητικό βοσκό να κουρεύει μόνος του τα πρόβατά του!
Όμως αισθάνομαι πολύ ικανοποιημένος και δοξάζω τον Θεό που αξιώθηκα να κάνω τούτη την δύσκολη δουλεία. Δείτε περισσότερες εικόνες στην ιστοσελίδα "Αντώνης και Φωτεινή"

Το έθιμο της κουράς

2008-06-08T12:16:00.001+03:00

Το Έθιμο είναι Άτυπος Κανόνας Κοινωνικής Συμπεριφοράς. Συσφίγγει τους κοινωνικούς δεσμούς και προστατεύει τις κοινωνικές ομάδες από εξωτερικούς εχθρούς και
εσωτερικά προβλήματα.
H Κουρά είναι αγροτικό έθιμο της Κρήτης. Η λέξη περιγράφει το ομαδικό κούρεμα των κοπαδιών, κατά την περίοδο της Άνοιξης και των αρχών του Καλοκαιριού.
Τα πρόβατα πρέπει να κουρευτούν, να απαλλαγούν από το πλούσιο και ζεστό μαλλί τους, έτσι ώστε να μην υποφέρουν απο τις καλοκαιρινές ζέστες.
Η Κουρά παρά τον όγκο δουλειάς της πρέπει να εκτελεστεί σε μια μέρα γιατί θα είναι δύσκολο την επομένη να συγκεντρώσει ο κτηνοτρόφος τα εναπομείναντα ζώα για να τα κουρέψει.
Λόγω του όγκου της δουλειάς, τον κτηνοτρόφο έρχονται να βοηθήσουν συνάδελφοι, φίλοι και γνωστοί απ όλη την Κρήτη. Κι εκείνος με την σειρά του πηγαίνει να τους βοηθήσει στις δικές τους.
Η αλληλέγγυα αυτή πρακτική δένει τις οικογένειες των κτηνοτρόφων.
Οι μεγάλες Κουρές συνήθως γίνονται Κυριακή και διαρκούν στην Κρήτη όλη την παραπάνω περίοδο.

2008-05-26T00:54:00.000+03:00

2008-05-26T00:51:00.000+03:00

2008-05-26T00:31:00.008+03:00

-Για κοίτα εκεί κάτω, φίλε Σάντσο Πάντσα, μας παρουσιάζονται τριάντα ή και παραπάνω, θεόρατοι γίγαντες, που μαζί τους λογαριάζω να ανοίξω πόλεμο και να τους πάρω ολονών την ζωή. Γιατί τούτος ο πόλεμος είναι δίκαιος , κι είναι μεγάλη υπηρεσία στο Θεό να ξεκάνει κανείς τέτοια κακή φύτρα από το πρόσωπο της γης.

- Ποιους γίγαντες; Είπε ο Σάντσος Πάντσας.

- Εκείνους που βλέπεις εκεί, αποκρίθηκε ο κύριός του, με τα μακριά χέρια.

-Πρόσεξε αφεντικό, αποκρίθηκε ο Σάντσος, γιατί αυτά που φαίνονται εκεί κάτω δεν είναι γίγαντες, παρά μόνο ανεμόμυλοι. Κι αυτά που τους φαίνονται σαν χέρια είναι οι φτερούγες τους που γυρνώντας στο φύσημα του αγέρα κάνουνε να δουλεύει η μυλόπετρα.

- Πως φαίνεσαι που δεν ξέρεις από περιπέτειες, αποκρίθηκε ο Δον Κιχώτης: αυτοί εκεί είναι γίγαντες, κι αν φοβάσαι τραβήξου πέρα και πέσε να προσευχηθείς, την ώρα που εγώ θα μπαίνω με δαύτους σε άγριο κι’ άνισο πόλεμο…

Μ’ αυτά τα λόγια, σπιρούνησε το άλογό του, τον Ροσινάντε, δίχως να δώσει προσοχή στις φωνές του ιπποκόμου του, που τονέ βεβαίωνε, πως, δίχως καμιά αμφιβολία, ήταν ανεμόμυλοι και όχι γίγαντες εκείνοι πού ‘βλεπε και γύρευε να χτυπήσει.
Όμως αυτουνού του είχε τόσο καρφωθεί στο κεφάλι του πως ήτανε γίγαντες, που ούτε τις φωνές του ιπποκόμου του Σάντσου άκουγε, κι ούτε κατόρθωνε να δει, μ’ όλο που είχε φτάσει πια πολύ κοντά τους, τι πράγματι ήτανε, παρά προχωρούσε φωνάζοντας και λέγοντας:
- Μη φύγετε, άναντρα κι αχρεία πλάσματα, γιατί ένας και μόνος Ιππότης έρχεται καταπάνω σας.
Εκείνη τη στιγμή σηκώθηκε λίγος αέρας, και οι μεγάλες φτερούγες άρχισαν να κουνιούνται, που βλέποντάς τις ο Δον Κιχώτης είπε:
- Κι αν ακόμη κουνήσετε περισσότερα χέρια κι από τον εκατόνχειρα Βριάρεο, θα μου το πληρώσετε.
Και λέγοντας αυτά τα λόγια, και ζητώντας μ’ όλη του την καρδιά την συμπάθεια της δέσποινάς του της Δουλτσινέας, και παρακαλώντας την να τονέ βοηθήσει σε τέτοιον κίνδυνο, καλά σκεπασμένος πίσω από την ασπίδα του, και με το κοντάρι έτοιμο καταμπρός, όρμησε με όλο τον καλπασμό του Ροσινάντε, κι έπεσε απάνω στον πρώτο μύλο που βρισκότανε μπροστά του.

Μα καθώς τρύπησε με την λόγχη του κονταριού του το φτερό του μύλου, φύσηξε μεμιάς ο αγέρας και το γύρισε με τέτοια φόρα, πού ‘κανε κομμάτια το κοντάρι, αρπάζοντας μαζί και τ’ άλογο και τον καβαλάρη που κυλίστηκε σε κακά χάλια πέρα στο χώμα.
Ο Σάντσος Πάντσας έτρεξε να τον βοηθήσει μ’ όλο το τρέξιμο του γαϊδουριού του, και όταν έφτασε, τονέ βρήκε σε τέτοια κατάσταση που δεν μπορούσε να κουνηθεί: τέτοιος ήτανε ο βρόντος που είχε φάει μαζί με τον Ροσινάντε.

- Ησύχασε φίλε Σάντσο, ψιθύρισε ο Δον Κιχώτης, γιατί οι τύχες του πολέμου είναι υποκείμενες περισσότερο από κάθε άλλο πράγμα σε μια αδιάκοπη αλλαγή – πόσο περισσότερο σα συλλογιέμαι, κι έτσι θα είναι στ’ αλήθεια, πως εκείνος ο μάγος ο Φεστώνας, που μου ‘κλεψε το γραφείο μου και τα βιβλία μου, έκανε και τους γίγαντες να γίνουνε μύλοι για να μου στερήσει την δόξα να τους νικήσω: τόση είναι η έχθρητα που μου κρατεί!

Ο Δον Κιχώτης

Μ. Θερβάντες

2008-05-26T00:24:00.002+03:00

2008-05-26T00:21:00.001+03:00

2008-05-25T23:51:00.007+03:00

Γιορτή της Άνοιξης στις Περονίδες

2008-05-04T23:09:00.005+03:00

Σε ένα από τα πολλά Μετόχια του ξηρικού Μεραμπέλλου, τις Περονίδες, τελέστηκε την Πρώτη Κυριακή μετά το Πάσχα, μια όμορφη γιορτή. Γιόρτασε η εκκλησία του Αγίου Μάμα, προς τιμήν του Αγίου που από τα πρώτα Χριστιανικά χρόνια, τιμάται από τους πιστούς σαν ο Προστάτης των ζώων και της Φύσης. Στην εορτή του την Καινήν Κυριακήν, που φέτος ήταν στις 4 Μαΐου, έγινε ο Εγκαινιασμός της Άνοιξης, της πιο όμορφης και ελπιδοφόρας εποχής σε ένα πανέμορφο τόπο. Όσοι παραβρέθηκαν πέρασαν την μέρα εκείνη κοντά στην ανθισμένη Φύση.

Μερικά από τα παιδιά που παρακολούθησαν την Θεία Λειτουργία ακολούθησαν τον δάσκαλο Γιώργο Μαμάκη που σαν Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, δίδαξε στα παιδιά μέσω της βιωματικής μάθησης τις μυρωδιές της Άνοιξης.

ΥΜΝΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ

2008-05-04T23:04:00.003+03:00

(Απόσπασμα από την ομιλία του Γρηγορίου του Ναζιανζηνού «εις την Καινήν Κυριακήν» στην γιορτή του Αγίου Μάμα την πρώτη Κυριακή μετά το Πάσχα την Άνοιξη του 383 μ.Χ.
Στην ομιλία του αυτή ο σοφός Πατέρας της Ορθοδοξίας παρουσιάζει τον Άγιο Μάμα σαν φορέα της Άνοιξης, της νέας εποχής που οι πιστοί καλούν να εγκαινιάσει, και να ανακαινίσει συμβολικά ένα νέο τρόπο ζωής που έχει μόλις ξεκινήσει.)

Ας γιορτάσουμε λοιπόν όλοι μαζί με ότι χρειάζεται και ταιριάζει σε αυτήν την εποχή. Γιατί όλα συντρέχουν γύρω μας για να είναι καλό το πανηγύρι του Αγίου Μάμα και όλη η φύση γιορτάζει μαζί με μας.
Παρατήρησε καλά όσα βλέπεις γύρω σου: η καλύτερη από όλες τις εποχές, η Άνοιξη, συνοδεύει θριαμβευτικά την καλύτερη από όλες τις ημέρες, την Κυριακή και της προσφέρει σαν δώρο ότι καλύτερο, ότι πιο όμορφο και ότι πιό ευάρεστο.
Τώρα ο ουρανός είναι λαμπρότερος. Τώρα ο ήλιος φαίνεται υψηλότερος και πιο χρυσαφένιος. Τώρα της σελήνης ο κύκλος διαγράφεται εμφανέστερα και το πλήθος των αστεριών διακρίνεται καθαρότερα. Τώρα που τα κύματα χτυπούνε και σπάνε στην ακρογιαλιά, απ’ τον ήλιο φεύγουν τα σύννεφα, απ’ την ατμόσφαιρα οι σφοδροί άνεμοι. Τώρα η γη χαίρεται τα φυτά, τα μάτια χαίρονται την βλάστηση.
Τώρα οι πηγές αναβλύζουν γάργαρο νερό. Τώρα τα ποτάμια ξεχύνονται με αφθονία, αφού λύθηκαν από τις παγωνιές του χειμώνα. Και το λιβάδι ευωδιάζει και τα φυτά ανθούν και το χορτάρι κουρεύεται από τα αρνάκια που χαρούμενα πηδούν στα καταπράσινα χωράφια.
Ήρθε η ώρα και το πλοίο ανοίγει τα πανιά του και βγαίνει από το λιμάνι με χαρούμενα ναυτικά επιφωνήματα που τα περισσότερα χαίρεται ο Θεός να τα ακούει. Και γύρω του αναπηδά το δελφίνι, που φυσώντας με πολλή ευχαρίστηση το νερό, το πετάει ψηλά και συνοδεύει τους ναύτες με κάθε ευθυμία.
Τώρα μόλις, ο γεωργός μπήγει στην γη το αλέτρι του κοιτώντας ψηλά στον ουρανό και επικαλούμενος Εκείνον που χορηγεί στις καρπούς. Οδηγεί το βόδι που έχει για όργωμα στο ζυγό και με αυτό σκίζει στην γη βαθύ και γλυκό αυλάκι και χαίρεται ελπίζοντας σε καλή σοδιά. Να και ο βοσκός και ο γελαδάρης. Ρυθμίζουν στις φλογέρες τους και παίζουν μ’ αυτές ποιμενικό σκοπό και τραγουδάνε καθισμένοι σε πέτρες κάτω από σκιερά δέντρα την Άνοιξη που μόλις ήρθε.
Τώρα ο κηπουρός περιποιείται τα φυτά του και ο κυνηγός φτιάχνει καλαμένιες ξοβέργες και κρυμμένος στους θάμνους παρατηρεί το πέταγμα των πουλιών. Και ο ψαράς ερευνά τον βυθό και καθαρίζει τα δίχτυα του καθισμένος σε πέτρα του γιαλού.
Τώρα η ακούραστη μέλισσα, ανοίγει τα φτερά της, αφήνει την κυψέλη της και πετώντας πάνω από ανθισμένα λιβάδια επιδεικνύει την σοφία της, γευόμενη όλα τα λουλούδια. Και μια άλλη μέλισσα οικοδομεί τις κερήθρες, φτιάχνοντας τις εξάγωνες και αντίθετες μεταξύ τους κυψελίδες, εναλλάσσοντας τις ευθείες με τις γωνίες, ένα θαυμαστό έργο υπέροχο και ασφαλές. Άλλη μέλισσα φυλάει το μέλι στις αποθήκες και έτσι το προσφέρει στον φίλο της τον μελισσοκόμο. Μέλι, καρπός γλυκός που δεν χρειάζεται καλλιέργεια. Κάνουν οι μέλισσες αυτό που εμείς, το μελίσσι του Χριστού, έπρεπε να κάνουμε, έχοντας σαν παράδειγμα αυτό το έργο της σοφίας και της φιλοπονίας.
Τώρα τα πουλιά χτίζουν φωλιές και το μεν ένα πάει και έρχεται, το άλλο κλωσάει, και τα άλλα πετούν τριγύρω, το δάσος έτσι αντηχεί απ’ το κελάηδημά τους και κατευχαριστεί τον άνθρωπο.
Τα πάντα υμνούν τον Θεό και τον δοξάζουν με φωνές μυστικές και ανεκλάλητες. Για όλα αυτά, μέσα από μένα τον άνθρωπο, ευαρεστείται ο Θεός. Και έτσι ο ύμνος όλων εκείνων γίνεται και ύμνος δικός μου. Απ’ όλα αυτά μαθαίνω και εγώ να υμνώ τον Θεό.
Τώρα ευχαριστιέται κάθε είδος ζώου και εμείς οι άνθρωποι απολαμβάνουμε την ομορφιά γύρω μας με όλες μας τις αισθήσεις.
Τώρα δε και το περήφανο και αγέρωχο άλογο, επειδή στεναχωρήθηκε όλο τον χειμώνα κλεισμένο στον στάβλο, σπάει τα δεσμά του και ορμά με μανία στην απέραντη πεδιάδα και στολίζεται κολυμπώντας στα ποτάμια.
Και για να συντομεύσω:
Τώρα ήρθε η Άνοιξη της φύσης, ή Άνοιξη η πνευματική, η Άνοιξη για την ψυχή, η Άνοιξη που δεν φαίνεται. Σ’ αυτήν την αόρατη Άνοιξη ας γίνουμε μέτοχοι, αφού όλοι, αλλάξουμε τρόπο ζωής. Έτσι καινούργιοι και ανανεωμένοι θα μεταβούμε στην καινούρια ουράνια ζωή που θα μας χαρίσει ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός.

Γρηγορίου Ναζιανζηνού Έργα, P.G. τόμοι: XXXV – XXXVIII

Η γέννεση της Πέτρας

2008-05-04T22:54:00.006+03:00

Μικρός ο άνθρωπος, λίγο το μυαλό του. Δεν φτάνει να καταννοήσει τον κόσμο γύρω του. Έννοιες όπως το "άπειρο" ή ο "χωροχρόνος" είναι ενδεικτικές για το "μέχρι εδώ". Τότε επιστρατεύεται η φαντασία και ο συμβολισμός για να γίνει κάπως αντιληπτό το περιβάλλον γύρω μας.
Ξεκίνησα να γράφω σε τούτο τον Ιστότοπο για τον τόπο μου παρομοιάζοντάς τον με Ταύρο που χυμά! Έτσι αιθάνομαι την γη κάτω απο τα πόδια μου! Τρέχει το νησί μου στον κατήφορο να φτάξει και να αγγίξει την Αφρική. Δύσκολο να το πιστέψουμε, μα έτσι δικαιολογούνται οι σεισμικές δονήσεις που μας ταρακουνούν συχνά - πυκνά. Η παρακάτω εικόνα περιγράφει ακριβώς το ίδιο. Χρειάζεται κι αυτή για πιο πρακτικά μυαλά.

Το έδαφος της Κρήτης διαφέρει απο περιοχή σε περιοχή. Οι γεωλόγοι επιστήμονες το έχουν χαρτογραφήσει σε χάρτες όπως οι παρακάτω. δεν μπορώ να αναλύσω την εικόνα μα μπορώ να προσέξω την διαφορά που έχει απο τις υπόλοιπες περιοχές η άκρη του Μεραμπέλλου στα βορειοανατολικά. Ο χάρτης χαρακτηρίζει το έδαφός της: Πλακώδεις Ασβεστόλιθοι.
Όλο το βορειο-ανατολικό Μεραμπέλλο, απο την Μίλατο μέχρι την Ελούντα και τον Άγιο Νικόλαο, οι κορυφές του όρους Δίκτη και της Σελένας κυριαρχούνται απο αυτό το πέτρωμα. Τις πλάκες ασβεστόλιθου. Την Πέτρα!

Οι πλακώδεις Ασβεστόλιθοι είναι τύπος ανθρακικών πετρωμάτων. Είναι ιζηματογενή, βιογενούς προέλευσης.

Σχηματίστηκαν πριν απο διακόσια πενήντα έως τριάντα εκκατομύρια χρόνια πριν και στην συνέχεια διαλύθηκαν και ανακρυσταλλώθηκαν μέσα στην θάλασσα σε συνθήκες υψηλής πίεσης και θερμοκρασίας σχηματίζοντας τα σημερινά μαύρα μάρμαρα με την χαρακτηριστική κρυσταλλική δομή.

Το πάχος των στρωμμάτων ασβεστόλιθων στην Κρήτη ξεπερνά τα τρία χιλιόμετρα, ενώ σε μερικά σημεία του ξηρικού Μεραμπέλλου φτάνει μέχρι και τα εικοσιπέντε χιλιόμετρα βάθος.

Όταν η Κρήτη κοίτουνταν στον Βυθό του Ωκεανού, στην "Τηθύ," την θάλασσα μεταξύ Ευρασίας και Αφρικής, πριν απο την εμφάνιση του Ελλαδικού Χώρου, κατι μαγικό συντελείτο στην επιφάνειά της:

Όστρακα και σκελετοί ψαριών σχημάτιζαν στρώματα και κάλυπταν τον βυθό. Όλη η θαλάσσια ζωή για δεκάδες εκκατομύρια χρόνια συγκεντρωνόταν εδώ σε ανεπάλληλες στρώσεις.

Ανάμεσά τους υπάρχουν και ενστρώσεις πυριτόλιθων, που επίσης προέρχονται απο σκελετικά στοιχεία θαλάσσιων οργανισμών (πρωτόζωα, σπόγγοι κ.α.) Οι ντόπιοι τα λένε Δρακόνια. Πυριτόλιθοι είναι και τα Ακόνια της Ελούντας.

Στις παραπάνω φωτογραφίες φαίνονται χαρακτηριστικά οι στρώσεις των ασβεστόλιθων.

Το λιγοστό χώμα που τις καλύπτει καθιστά δύσκολη έως αδύνατη την ανάπτυξη μεγάλων δέντρων.

Δεν ήταν όμως πάντα έτσι: Τα δάση που κάλυπταν τον τόπο μας μέχρι και τους ιστορικούς χρόνους συγκρατούσαν το χώμα.

Ας μην ξεχνάμε πως ο Νομός μας, το Λασίθι, πήρε το όνομά του απο τα πυκνά δάση που είχε παλιά: (Λασής=Δασής)

Κάποτε όμως τα δέντρα κόπηκαν για να κατασκευαστούν πλοία και κατοικίες. Η γη έγινε σε μεγάλο βαθμό καλλιεργήσιμη.

Φωτιές και υπερβόσκηση απο αιγοειδή απέτρεψαν την αναδάσωση.

Το χώμα παρασύρθηκε στην Θάλασσα και τις κοιλάδες.

Η γη έγινε άγονη και το κλίμα επιδεινώθηκε.

Το ξηρικό τοπίο που συναντούμε γύρω μας είναι αποτέλεσμα μεγάλης περιβαλλοντικής υποβάθμισης.

2008-05-04T22:48:00.001+03:00

2008-05-04T22:42:00.001+03:00

Ασπάλαθος

2008-05-04T22:35:00.004+03:00

Η θέα αυτού του παμπάλαιου, ανυπέρβλητου φράχτη απο κλαδιά ασπαλάθου με ώθησε σν συγκεντρώσω στοιχεία για το άγριο τούτο θάμνο που κυριαρχεί στον τόπο μου.

(Καλυκοτόμη η εριότριχος Calycotome villosa έως ένα μέτρο ύψος, Calycotome Infesta έως τρία μέτρα ύψος,)
Ανήκει στην οικογένεια των Χεδροπών, Ψυχανθών (Papilionaceae)
Το γένος Calycotome περιλαμβάνει αγκαθωτούς θάμνους με παρόμοια άνθη και μικρά φύλλα που χωρίζονται σε τρία φυλλάρια. Έχει νεαρούς κλαδίσκους και τα φύλλα του είναι τριχωτά από κάτω και λεία από πάνω, με κάλυκα στη βάση τους. Τα άνθη είναι κίτρινα σε σχήμα πεταλουδόμορφο και βγαίνουν ανά 2-15 σε δέσμες ή βότρεις, στις μασχάλες των φύλλων. Ο καρπός του είναι χέδρωπας, μικρός, σχεδόν τετράγωνος και είναι σκεπασμένος με γκριζόχρωμες τρίχες. Πρόκειται για παραμεσόγειο είδος και φύεται σε θαμνότοπους χαμηλού υψομέτρου, κυρίως σε ξηρές περιοχές. Ο ασφόδελος έχει ωφεληθεί από τις αλλαγές που έχει επιφέρει ο άνθρωπος στη ζώνη της Μεσογείου: πυρκαγιές, υπερβόσκηση. Τα αγκάθια και η άσχημη γεύση του απωθεί τα πρόβατα και τις κατσίκες και έτσι μπορεί να αναπτυχθεί σε μεγάλους πληθυσμούς. Πρόκειται για φυτό χαμηλού ενδιαφέροντος για τη μελισσοκομία κυρίως λόγω της αδυναμίας των μελισσών να βοσκήσουν στα άνθη του. Οι μέλισσες επισκέπτονται τα άνθη μόνο σε πλήρη νηνεμία.

Με την ονομασία «Ασπάλαθος» το φυτό αναφέρεται από το Διοσκουρίδη. Οι Αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι με τα ακανθωτά κλαδιά του Ασπάλαθου κτυπούσαν και τιμωρούσαν τους τυράννους στον Άδη."Μυθολογικά συνδέθηκε με τη μεταθανάτια τιμωρία των αδίκων και ιδιαίτερα του Αρδιαίου. Τον Αρδιαίο , τύραννο μιας πόλης της Παμφυλίας , καθώς και άλλους τυράννους , όταν εξέτισαν στον κάτω κόσμο την καθιερωμένη ποινή που επιβαλλόταν στους αδίκους και ετοιμαζόταν να βγουν στο φως , το στόμιο δεν τους δεχόταν. Τότε άντρες άγριοι και όλο φωτιά που βρισκόταν εκεί, αφού τους βασάνισαν , άρχισαν να τους σέρνουν έξω από το δρόμο και να τους ξεσκίζουν επάνω στους ασπαλάθους, πριν τους ρίξουν πάλι στα Τάρταρα…

«Επι Ασπαλάθων ..»
Το τελευταίο ποίημα του Σεφέρη (31/3/1971)βασίζεται σε μία περικοπή του Πλάτωνα που αναφέρεται στην τιμωρία του τυράννου Αρδιαίου . Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Το Βήμα», στις 23.9.71, τρεις μέρες δηλαδή μετά το θάνατο του ποιητή, και προκάλεσε μεγάλο πονοκέφαλο στην Χούντα, διότι , πέρα από τον προφανή συμβολισμό του για το αναπόδραστο τέλος όλων των δικτατορικών καθεστώτων, σηματοδοτούσε και μια ανοιχτή πρόκληση για αντίσταση εναντίον του καθεστώτος της δικτατορίας.

"-Ήταν ωραίο το Σούνιο τη μέρα εκείνη του Ευαγγελισμού πάλι με την άνοιξη.
Λιγοστά πράσινα φύλλα γύρω στις σκουριασμένες πέτρες το κόκκινο χώμα και οι
ασπάλαθοι,
δείχνοντας έτοιμα τα μεγάλα τους βελόνια και τους κίτρινους ανθούς.
Απόμακρα οι αρχαίες κολόνες , χορδές άρπας αντηχούν ακόμη ..
Γαλήνη
- Τι μπορεί να μου θύμισε τον Αρδίαιο εκείνον;
Μια λέξη στου Πλάτωνα θαρρώ, χαμένη στου μυαλού μου τα αυλάκια,
το όνομα του κίτρινου θάμνου δεν άλλαξε από εκείνους τους καιρούς.
Το βράδυ βρήκα την περικοπή :
«τον έδεσαν χειροπόδαρα» μας λέει «τον έριξαν χάμω και τον έγδαραν τον έσυραν
παράμερα τον κατεξέσκισαν απάνω στους αγκαθερούς ασπαλάθους και πήγαν και τον
πέταξαν στα Τάρταρα κουρέλι» .
Έτσι στον κάτω κόσμο πλέρωνε τα κρίματά του ο Παμφύλιος Αρδιαίος ο πανάθλιος Τύραννος ."

2008-05-04T22:31:00.000+03:00

2008-05-04T22:28:00.000+03:00

2008-05-04T22:25:00.000+03:00

Φραρό

2008-05-04T22:23:00.001+03:00

Λίγο έξω από την Νεάπολη , σε κατάφυτη περιοχή, γεμάτη κυπαρίσσια, αμπελώνες, ελαιώνες και περιβόλια, βρίσκονται τα ερείπια της Μονής του Αγίου Αντωνίου των Φραγκισκανών.
Ο τρόπος που μπορεί κανείς να την προσεγγίσει είναι είτε με τα πόδια,- από τα ωραιότατα μονοπάτια στα νότιά της, είτε με αυτοκίνητο,- στρίβοντας αριστερά πίσω από τις εγκαταστάσεις της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών, στην μέση περίπου της επαρχιακής οδού Νεάπολης – Βουλισμένης.
Η Φραγκισκανή παράδοση της νήσου Κρήτης, ξεκινά από τις αρχές του 1300. Φραγκισκανοί Ιεραπόστολοι επέλεξαν αυτό το σημείο της κοιλάδας του Μεραμπέλλου για να χτίσουν την μονή η οποία κατασκευάστηκε στο πρότυπο όλων των ιεραποστολικών Μονών του Τάγματος των Ελλασόνων Αδελφών (FRATRES MINORES) της εποχής εκείνης.

Η τοποθεσία εκεί ήταν ιδανική μια και το επίπεδο του εδάφους σε συνδυασμό με την τείχιση, τους προσέφερε ικανοποιητικό επίπεδο προστασίας απέναντι σε πιθανές επιθέσεις εναντίον τους, καθώς επίσης το γόνιμο έδαφος και τα πολλά υπόγεια ύδατα τους εξασφάλιζαν ικανοποιητικά αγροτικά προϊόντα για την σίτιση τους. Η ομορφιά δε του τοπίου ευνοούσε τις πνευματικές αναζητήσεις και την ηρεμία που κάθε ταγμένος σε Ιερό σκοπό επιζητεί.
Σ’ αυτούς τους Λατίνους μοναχούς, οφείλεται κατά την επικρατούσα εκδοχή και η ονομασία της ευρύτερης περιοχής του Μεραμπέλλου: Μόλις εκείνοι πρόβαλαν από το όρος Καλαρίτης ερχόμενοι απο την Candia και είδαν την όμορφη κοιλάδα να απλώνεται μπροστά τους αναφώνησαν: -“MIRA BELLO!” (δηλαδή: όμορφη νομή – κλήρος!).
Η Ιεραποστολική Μονή ήταν τειχισμένη για την προστασία της, καταλάμβανε μεγάλη έκταση και αποτελείτο από περιμετρικά κτίσματα, ενωμένα με ψηλό τείχος σε τετράγωνο σχήμα. Στο κέντρο βρισκόταν πλούσιος κήπος με πολλές μεγάλες υπόγειες δεξαμενές νερού.
Σήμερα ο επισκέπτης θα προσπαθήσει αρκετά ώσπου να ανακαλύψει τα σκόρπια στην ευρύτερη περιοχή ερείπια, εκτός από την Εκκλησία του Αγίου Αντωνίου της οποίας στέκει το Ιερό, ένα στεγασμένο παρεκκλήσι στα αριστερά, με ανασκαμμένους από την εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων τάφους στο εσωτερικό του και μια τμήμα ψηλής αψίδας, ότι απέμεινε από μεγαλύτερο κτίσμα που βρισκόταν πίσω από τους δύο ιερούς χώρους.

Στις Ορθόδοξες Μονές η εκκλησία βρίσκεται στην μέση του μοναστηριακού συγκροτήματος με τον Παντοκράτορα Χριστό στον Θόλο το κέντρο όλων.
Στις Καθολικές Μονές η Εκκλησία βρίσκεται στην περίμετρο του συγκροτήματος. Στα τείχη της. Στο κέντρο βρίσκεται όμορφος κήπος που συμβολίζει την Εδέμ, τον Παράδεισο.
Η μονή αναφέρεται σαν ερειπωμένη ήδη από την εποχή που ο Gerola επισκέφθηκε την Κρήτη.
Διασώζεται σήμερα τμήμα του ιερού της εκκλησίας και παρεκκλήσιο δεξιά του. Αριστερά του Καθολικού, μικρή τετράγωνη ισχυρή λιθοδομή είναι ότι έχει απομείνει απο το ψηλό καμπαναριό. Ο στενός ισόγειός του χώρος χρησιμοποιήτο σαν οστεοφυλάκιο.
Ψηλότερα στέκει επίφοβα επιβλητική αψίδα τμήμα μεγαλύτερου καθολικού.
Τα κτίρια αυτά βρίσκονται στο μέσον μιας ευρύτερης περιμέτρου κα ήταν ενωμένα με άλλες συνεχόμενες κατασκευές τις οποίες δύσκολα μπορεί κανείς να διακρίνει.

Στην παραπάνω εικόνα βλέπουμε την Μονή της Santa Clara, τυπικό σχέδιο και πρότυπο Φραγκισκανικής Μονής των Ιεραποστολικών χρόνων.

Έτσι πρέπει να φανταστούμε και την Μονή του Αγίου Αντωνίου, στο Φραρό!

2008-05-04T22:21:00.000+03:00

2008-05-04T22:20:00.000+03:00

2008-05-04T22:19:00.000+03:00

2008-05-04T22:18:00.005+03:00

2008-05-04T22:17:00.002+03:00

2008-05-04T22:17:00.001+03:00

2008-05-04T22:15:00.002+03:00

2008-05-04T22:14:00.000+03:00

Alexander V

2008-05-04T22:12:00.005+03:00

Ο Pietro Philarghi, γεννήθηκε το Σωτήριο έτος 1339, στο νησί της Κρήτης, εξ ου και η προσαγόρευσή του : Cretese de Candia.

Εκλέχθηκε Πάπας στις 26 Ιουνίου, 1409.
Πέθανε στην Μπολόνια στις 3 Μαΐου, 1410.
Ήταν ένα άστεγο ορφανό αγόρι από την μικρή Κρητική πόλη Καρές. Ο πατέρας του ήταν μυλωνάς που πέθανε κατά την διάρκεια του μεγάλου λοιμού: της επιδημίας πανώλης, πού έμεινε στην ιστορία γνωστή σαν Μαύρος Θάνατος αφού αποδεκάτισε τον πληθυσμό ολόκληρης της Ευρώπης, κατά τα έτη 1346 – 1352.
( Η Κρήτη επλήγη κατά το έτος 1348, βλέπε πίνακα)

Χωρίς οικογένεια ο μικρός Πέτρος, περιήλθε υπο την προστασία των Capuchin friar , των Φραγκισκανών Ελασσόνων Αδελφών, από τους οποίους έλαβε τη στοιχειώδη εκπαίδευση και καθοδήγηση βάσει των οποίων έγινε και ο ίδιος φραγκισκανός στην ηλικία των 18 ετών, στο Κρητικό ιεραποστολικό Μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου στις Καρές .
Αργότερα μετακινήθηκε στην Μονή του Αγίου Φραγκίσκου του CANDIA, στο σημερινό Ηράκλειο. Η μονή αυτή βρισκόταν εκεί ακριβώς που σήμερα είναι το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης.
Οι πνευματικές ικανότητες και ο ζήλος του φέρελπι νέου ήταν τα πλεονεκτήματα που αναγνωρίστηκαν από το Τάγμα του οποίου οι Αδελφοί ώθησαν τον Πέτρο να ταξιδέψει και να απολαύσει Ανώτερη Ευρωπαϊκή Παιδεία.

Σπούδασε στο πανεπιστήμιο της Oxford και αργότερα στο Παρίσι, όπου διακρίθηκε ως καθηγητής, κήρυκας και συγγραφέας. Είναι ο συγγραφέας ενός πολύ σημαντικού βιβλίου στο οποίο σχολιάζει τις "προτάσεις" του Peter Lombard. Κατά την παραμονή του στο Παρίσι στην περίοδο του Μεγάλου Διχασμού (1378-1417) που συντάραξε το μίσθωμα της καθολικής Εκκλησίας, ο Philarghi συντάχθηκε με τους επονομαζόμενους "partisans" αντάρτες του Urban VI (1375-89). Αστικού VI (1375-89). Επιστρέφοντας στην Ιταλία, τοποθετήθηκε στην υπηρεσία του Giovanni Galeazzo Visconti , Δούκα του Μιλάνου, όπου ενήργησε ως δασκάλος των γιων του και πρέσβης επί σημαντικών αποστολών.
Με την υποστήριξη του Visconti Μητροπολίτης Piacenza, 1386. Της Vicenza, στο 1387. Της Navoya , in 1389. Και, τέλος, ο Αρχιεπίσκοπος του Μιλάνου, το 1402. Το 1405 ο Πάπας Ιννοκέντιος VII, τον έκανε καρδινάλιο, αποδεχόμενος την ικανότητά του και την φιλία του με τον Visconti επομένου να επωφεληθεί από το γεγονός, επιβεβαιώνοντας εαυτόν ως παπική legate στη Λομβαρδία. Εφεξής η αυτού ιστορία καθίσταται μέρος του εν λόγω Διχασμού.
(Στον χάρτη βλέπουμε την διαίρεση της Παπικής Εξουσίας κατά την περίοδο του Διχασμού)

Στο Συμβούλιο της Πίζας (25 Μαρτίου, 1409) ο Καρδινάλιος Philarghi ήταν ο πρώτος στο Πνεύμα . Κήρυξε την έναρξη sermon , με θερμό Λόγο - καταδίκη των αντιμαχομένων Παπών.
Στις 26 Ιουνίου, 1409, ήταν ομόφωνη η επιλογή των cardinals να τοποθετήσουν τον ικανότερο στον κενό Papal Παπικό Θρόνο . Εκείνου ο αδέκαστος και αμερόληπτος χαρακτήρας, η καταδεκτικότητα, η προσήνεια η πραότητα, η μεγάλη ηπιότητα, η ευρυμάθεια, η θεολογική κατάρτιση, η παγκόσμια εμπειρία, μαζί με το γεγονός ότι αυτός δεν είχε ούτε χώρα ούτε διασυνδέσεις στον Καθολικό κόσμο να τον ευνοούν, ήταν που έδωσαν υπόσχεση δόξας με την Παποσύνη και ειρήνη μέσα στην Εκκλησία. Ο Πέτρος Φίλαργος απο το χωριό Καρές της Κρήτης, χρίστηκε εκείνη την ημέρα Πάπας με το όνομα Αλέξανδρος ο V.
Σύντομα βρέθηκαν όλα τα έθνη να δείχνουν υπακοή και συμπάθεια προς αυτόν, όπως η Ισπανία και η Σκωτία και αρκετές Ιταλικές πόλεις, αν και τα συμφέροντα των οποίων ήταν εγκλωβισμένα στην νομιμότητα του πεισματάρη Benedict XIII.

Ωστόσο, η Παπική του Θητεία θα διαρκέσει μόνο δέκα μήνες. Ο Πάπας Αλέξανδρος ο Έ πέθανε εκεί κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, που οδήγησαν αρκετούς να πιστεύουν πως δηλητηριάστηκε από τον Καρδινάλιο Baldassare Cossa, οποίος τον διαδέχθηκε στον Παπικό Θρόνο με το όνομα John XXIII. ( εικόνα)

Το εγκληματικό αυτό ενδεχόμενο θα φέρει ενώπιον του Συμβουλίου της Κωνσταντίας τον νέο Ποντίφικα, με την κατηγορία ότι είχε δηλητηριάσει τον Αλέξανδρο τον Pisan πάπα. Ο Μιλανέζος γιατρός στον οποίον ανατέθηκε η νεκροψία νεκροτομή ανέφερε πως στο σώμα του αποθανόντος ανιχνεύτηκαν ίχνη δηλητηριώδους ουσίας.

Οι κατηγορίες αυτές δεν αποδείχθηκαν ποτέ. Η μοίρα του Αλεξάνδρου Έ όμως θα είναι ένας από τους μοχλούς που θα κινήσουν την πολυπόθητη κάθαρση και θα σταθεροποιήσουν την νομιμότητα στην Δυτική Εκκλησία.
Το Ρωμαϊκό "Gerarchia Cattolica ", το οποίο πριν από 1906 περιείχε ένα χρονολογικό κατάλογο των Παπών, ορίζεται ο Αλέξανδρος V σαν ο 211ος Πάπας, διαδεχόμενος τον Gregory XII.
Αν Αλέξανδρος ήταν ένας πραγματικός Πάπας ή ένας Αντιπάπας όπως διατείνεται σήμερα το Βατικανό, είναι ένα θέμα στο οποίο χωρά μεγάλη συζήτηση. Άλλωστε η ιστορία γράφεται και ξαναγράφεται. Εκείνο όμως που δεν χωρεί καμία αμφιβολία είναι πως ο ταπεινός Πέτρος Φίλαργης ήταν μια σπουδαία προσωπικότητα, ένας φωτεινός Αστέρας που μεσουράνησε στην Ευρώπη σε μια δύσκολη και σκοτεινή της περίοδο. Αφησε παρακαταθήκη ήθος, ιδέες και κείμενα- ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν την Ηθική- που ακόμα και σήμερα αποτελούν οδηγούς σπουδών για τους μελετητές της Μεσαιωνικής Ιστορίας.
Το νησί της Κρήτης γέννησε έναν μεγάλο πνευματικό ποιμένα, ένα σεμνό εκκλησιαστικό ηγέτη, ένα λαμπρό φιλόσοφο.

Ο τάφος του θαυμάσια αναπαλαιομένος το 1889, υπό την διεύθυνση του Leo XIII βρίσκεται σήμερα στην βασιλική του Αγίου Φραγκίσκου στην πόλη της Μπολόνια.

Ελεύθερη μετάφραση από: Καθολική Εγκυκλοπαίδεια, Τόμος Ι. Έκδοση 1907.

Roman Catholic Antipope. He was born Petros Philarges on the island of Crete. He entered the Franciscan order at a young age. While he was studying in Paris the Roman Catholic Church split, known as the Great Schism, which resulted in two Popes. In 1405 Petros was created Cardinal by Pope Innocent VII and spent the majority of his time campaigning for the re-unification of the church. In 1409 the Council of Pisa was held and they elected Petros as Pope Alexander V, deposing the rival Popes Gregory XII and Benedict XIII. Neither Gregory nor Benedict would step down so the election of Alexander V created three popes. Alexander V was Pope for ten months. During this time he received wider support than either of his two rivals and had a good claim to be the legitimate Pope. He died suddenly while he was in Bologna. It is still a matter of debate as to whether Alexander V was a pope or an antipope, but he is not recognised by the Vatican as a pope.

Αλέξανδρος Έ ο Κρητικός Πάπας

2008-04-30T12:42:00.005+03:00

Στις Καρές Μεραμπέλλου, στην θέση της σημερινής Νεάπολης περίπου, γεννήθηκε το έτος 1339 ο Πέτρος Φίλαργης. Ο μικρός Πέτρος είχε την ατυχία να χάσει τον πατέρα του στην μεγάλη επιδημία πανώλης που μάστιζε εκείνα τα χρόνια την Κρήτη. Το μικρό παιδί περιμάζεψαν και φρόντισαν οι Φραγκισκανοί μοναχοί της Καθολικής μονής του Αγίου Αντωνίου. Ο Πέτρος σεμνός και επιμελής έδειξε έφεση στην μάθηση. Αυτά τα στοιχεία του χαρακτήρα του καθώς και η απόφασή του να γίνει και ο ίδιος μοναχός, ώθησαν τον ηγούμενο της μονής να στείλει τον νεαρό μοναχό στην Candia, το σημερινό Ηράκλειο και από εκεί στην Βενετία για να συνεχίσει τις σπουδές του.
Σπούδασε στην Πάντοβα, στην Οξφόρδη, στο Παρίσι. Εκεί γίνεται ο ίδιος Καθηγητής της Θεολογίας. Συγγράφει διάφορα έργα κυρίως στην ελληνική γλώσσα.

Η ιερατική του εξέλιξη υπήρξε ταχύτατη. Το 1386 χειροτονείται Επίσκοπος στην Πιατσέντζα, το 1388 στη Βιτσέντζα, το 1389 στη Νοβάρρα και το 1401 εκλέγεται Επίσκοπος Μιλάνου. Τρία χρόνια αργότερα χειροτονείται Καρδινάλιος και χρησιμοποιείται ως απεσταλμένος της Καθολικής Εκκλησίας στη Λομβαρδία.

Η παραπάνω πορεία με τα στοιχεία ηθικής και επαγγελματικής καταξίωσης, δείχνει το μέγεθος του Ανδρός.

Το διδακτορικό δίπλωμα στη Θεολογία, το αξίωμα Αρχιεπισκόπου του Μιλάνου, ακόμα και η αναγόρευσή του σε Πάπα το 1409, σε μια περίοδο κρίσιμη για την δυτική Εκκλησία, όλα αυτά δεν είναι τόσο ενδεικτικά της προσωπικότητας κα ιτου Μεγαλείου του όσο η θριαμβευτική είσοδος του ως Πάπας Αλέξανδρος Ε' στον Καθεδρικό Ναό της Πίζας, και η θερμή και αυθόρμητη υποδοχή από μέρους του θρησκευόμενου Καθολικού λαού που επιζητούσε από τον νέο προικισμένο Πάπα να φέρει κάθαρση στην κλονιζόμενη από τις έριδες, τα σκάνδαλα και την ανηθικότητα Καθολική Εκκλησία.

Για το έργο του λίγα γνωρίζουμε. Ξέρουμε όμως πως ο Πάπας Αλέξανδρος ο Έ πέθανε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες ένα χρόνο μετά την εκλογή του.

Κατά την διάρκεια του Βίου του ήταν πάντοτε ήπιος, πράος, γενναιόδωρος, επιρρεπής στη Φιλοσοφική έρευνα. Επιθυμούσε πάντοτε να πείθει με τη δύναμη του διαλόγου και της επιχειρηματολογίας παρά με τη βία, την εξουσία ή με τα όπλα.

Προικισμένος με αγνές προθέσεις, δεν υπήρξε άρπαγας, ούτε εκβιαστής, δεν είχε την απληστία στον πλούτο, ούτε είχε την επιθυμία της επίγειας εξουσίας.

Σοφός, ευσεβής, φιλεύσπλαχνος, αγαπούσε την ήσυχη ζωή, αλλά και το καλό φαγητό, συνήθεια την οποίαν οι κακεντρεχείς την απέδιδαν στην ελληνική του καταγωγή.

Αγαπούσε να λέει για τον εαυτό του ότι υπήρξε ένας πλούσιος Επίσκοπος, φτωχός Καρδινάλιος και ένας ακόμη πιο φτωχός Πάπας.

Σπίναλόγκα

2008-04-28T21:01:00.003+03:00

Η νησίδα Σπιναλόγκα (από τις λατινικές λέξεις spina =περόνα, αγκάθι και longa = μακριά) βρίσκεται στην είσοδο του κόλπου της Ελούντας και στο βόρειο μέρος του κόλπου Μεράμπελλου. Η βραχονησίδα έχει έκτασή 85 στρέμματα και το ύψος της 53 μέτρα, ενώ η αρχαιο-ελληνική της ονομασία είναι Καλυδωνία. Κατά την αρχαιότητα, εκεί υπήρχε το φρούριο των Ολουνιτών, το οποίο είχε χτιστεί προκειμένου να προστατεύει το λιμάνι της αρχαίας πολιτείας Ολούς.

Το 1579 χτίστηκε από τους Βενετούς ένα ισχυρό φρούριο, πάνω στα ερείπια του αρχαίου φρουρίου, που σχεδιάστηκε σύμφωνα με την οχυρωματική πρακτική του προμαχωνικού συστήματος. Το φρούριο αυτό ήταν ένα από τα σπουδαιότερα φρούρια του νησιού το οποίο θεωρούνταν και ήταν απόρθητο. Παρέμεινε στην κυριαρχία των Βενετών και μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους, το 1669. Την περίοδο αυτή χτίστηκαν εκεί και οι εκκλησίες του Αγίου Παντελεήμονα και του Αγίου Γεωργίου. Την περίοδο του κρητικού πολέμου (1645-1669) η Σπιναλόγκα αποτέλεσε καταφύγιο των προσφύγων και των επαναστατών, των λεγόμενων χαΐνιδων, οι οποίοι έχοντας σαν βάση τους τη νησίδα παρενοχλούσαν τους Τούρκους.

Η νησίδα της Σπιναλόγκας ήταν το τελευταίο σημείο της μεγαλονήσου που κατάφεραν να καταλάβουν οι Οθωμανοί, μόλις το 1715. Από την περίοδο αυτή και μετά εξελίχθηκε σε ένα αμιγώς οικιστικό κέντρο. Υπολογίζεται ότι το 1834 κατοικούσαν στη Σπιναλόγκα 80 οικογένειες ενώ το 1881, 227.

Σήμερα σώζονται αρκετά κτίσματα από την περίοδο αυτή, τα οποία στην πλειονότητά τους είναι διώροφες οικίες περιτοιχισμένες από υψηλούς μαντρότοιχους, και εμπορικά καταστήματα με μεγάλες μαγαζόπορτες και τζαμωτά ανοίγματα. Το 1903, με απόφαση της Κρητικής Πολιτείας, ορίστηκε ως τόπος διαμονής των λεπρών της Κρήτης, ενώ στα χρόνια που ακολούθησαν αποτέλεσε τον τόπα απομόνωσης όλων των λεπρών της χώρας. Το Λεπροκομείο που ιδρύθηκε στη Σπιναλόγκα και λειτούργησε μέχρι το 1957, διέθετε διευθυντή ιατρό, νοσηλευτικό προσωπικό, επιστάτη, καθαριστές, οικονομική υπηρεσία και ιερέα. Οι άρρωστοι κατοίκησαν στα κτίρια του τουρκικού οικισμού, αλλά και σε σύγχρονα κτίρια που κατασκευάστηκαν κατά τη δεκαετία του ΄30. Μεγάλα τμήματα του βενετικού τείχους καταστράφηκαν, το 1939, με δυναμίτιδα προκειμένου να ανοιχθεί ο περιμετρικός δρόμος, που υπάρχει σήμερα στη νησίδα.

Δρήρος

2008-04-28T20:39:00.002+03:00

Ο λόφος του Αγίου Αντωνίου (όρος Καδηστός). Στο διάσελο των δύο λόφων της φωτογραφίας βρισκόταν χτισμένη η αρχαία Δρήρος. Ιδρύθηκε τον 12. αιώνα π.Χ. και άκμασε από τα Γεωμετρικά/Αρχαϊκά μέχρι και τα Ελληνιστικά χρόνια.
Οι κάτοικοί της ήταν Δωριείς, που έφτασαν στο νησί από το 1125 π.Χ. και Ετεοκρήτες (γηγενείς Κρήτες). Χαρακτηριστικές είναι οι δίγλωσσες επιγραφές που περιγράφουν την συμβίωση των δύο φυλών.
Από την στρατηγική θέση της πόλης τους, που δεσπόζει της κοιλάδας του Μεραμπέλλου, οι Δρήριοι ήλεγχαν το πέρασμα ανάμεσα στην κεντρική και την ανατολική Κρήτη.
Κατά την διάρκεια της Γεωμετρικής περιόδου (1000 – 700 π.Χ.) η πόλις κατατάσσεται στις σημαντικότερες της Κρήτης μαζί με την Κνωσσό και την γειτονική Λατώ.
Η Δρήρος καταστράφηκε από εμφύλιες συρράξεις.
Οι εναπομείναντες κάτοικοι πιθανόν να μετοίκησαν στο σημερινό χωριό Νικηθιανός που είναι χτισμένο στους πρόποδες του λόφου απο την νότια πλευρά.

Το τέλος της Δρήρου

2008-04-28T20:29:00.002+03:00

Τον 3ο αιώνα π.Χ. η Δρήρος περνά σε νέα φάση της ιστορίας της. Κατά τη διάρκεια των ελληνιστικών χρόνων εμφανίζεται πιστή σύμμαχος των Κνωσίων. Γύρω στα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ. συμμετέχει μαζί με άλλες πόλεις της Κρήτης στη συνθήκη που συνάπτει η Κνωσός με την ισχυρή Μίλητο της Μ. Ασίας. Όπως φαίνεται από το κείμενο του όρκου των νέων της πόλης στα τέλη του 3ου αιώνα π.Χ., οι σχέσεις της με τις γειτονικές πόλεις Λύττο και Μίλατο ήταν τεταμένες, ενώ και μέσα στην ίδια τη Δρήρο υπήρχαν πολιτικές διαμάχες. Τελικά οι Λύττιοι κατέλαβαν την πόλη στα τέλη του 3ου-αρχές του 2ου αιώνα π.Χ.
Αυτό υποθέτουμε πως ήταν και το τέλος της Δρήρου. Όμως ποιά ήταν η μοίρα της Λύττου; ακόμα και σήμερα δεν γνωρίζουμε την ακριβή της θέση, κάτι που σημαίνει πως μπορεί να καταστράφηκε απο κάποιους εκ θεμελίων.

Η Αγορά της Δρήρου

2008-04-28T20:24:00.003+03:00

Στοιχεία για την αρχαία Δρήρο έχουμε από την ανασκαφή που έγινε το 1917 από τους Έλληνες αρχαιολόγους, Ξανθουδίδη και Μαρινάτο και τους Γάλλους συναδέλφους τους Demargne και Van Effenterre. Ανεσκάφη τότε η Αγορά της, μια τετράγωνη πλατεία 30X40 μ. με 7 σειρές σκαλοπάτια-καθίσματα στα νότια, δυτικά και ανατολικά. Το Πρυτανείο και ο Ναός του Απόλλωνα.
Η αγορά της Δρήρου, που παρουσιάζει κατάλοιπα μινωικής αρχιτεκτονικής, είναι συνεχόμενη με το ναό του Δελφινίου Απόλλωνα γεγονός που δείχνει ότι δεν υπάρχει πια διάκριση μεταξύ μινωικών και δωρικών πυρήνων στους οικισμούς του νησιού. Αυτή η εξέλιξη προϋποθέτει τη συγχώνευση του μινωικού με το δωρικό στοιχείο και τον εξελληνισμό των αυτοχθόνων πληθυσμών.
Στα Ελληνιστικά χρόνια κατασκευάστηκε μια μεγάλη δεξαμενή στο κέντρο της Πλατείας, μέσα στην οποία βρέθηκαν επιγραφές που περιείχαν την πρωιμότερη νομοθεσία σε ελληνική πόλη, (τον Όρκο) καθώς και μια δίγλωσση επιγραφή σε ετεοκρητική και ελληνική γλώσσα.
Άλλο μνημείο που ανασκάφτηκε είναι το πρυτανείο της πόλης.

Ο Όρκος των Δρηρίων

2008-04-28T20:06:00.002+03:00

Το 1854 το άροτρο δύο γεωργών από τη Νεάπολη έφερε στο φως την περίφημη επιγραφή με τον όρκο των νέων της πόλης. Οι Τούρκοι κατέσχεσαν το εύρημα και το μετέφεραν στην Κωνσταντινούπολη. Σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο της.
Ο Όρκος είναι σκαλισμένος σε ένα πεσσό, μια τετράγωνη πέτρα με επιγραφή στις τέσσερις πλευρές. Η επιγραφή περιλαμβάνει τον όρκο 180 εφήβων με την αφοσίωση προς την πόλη τους, το μίσος προς τους εχθρούς Μιλάτιους και Λύττιους και την πίστη προς τους συμμάχους Κνώσιους.
Ο Δήμος Νεάπολης έχει δημιουργήσει αντίγραφο του πεσσού.

Ο ναός του Δελφίνιου Απόλλωνα στην Δρήρο

2008-04-28T19:38:00.002+03:00

Ο κατεξοχήν λατρευόμενος θεός της Δρήρου ήταν ο Απόλλων, ως Δελφίνιος και Πύθιος.Ο ναός του χρονολογείται από τον8ο αιώνα π.Χ. και δεσπόζει στην Αγορά της πόλης.
Έχει έκταση 80 τ.μ. και σώθηκε σε μεγάλο ύψος (2,5 μ.). Είναι ένας μονόχωρος οίκος με την είσοδο στη στενή βόρεια πλευρά. Στο κέντρο είναι η κτιστή ορθογώνια εσχάρα με δύο βάσεις κιόνων μπροστά και πίσω.
Εδώ ανακαλύφθηκαν τα μοναδικά σφυρήλατα χάλκινα αγάλματα του Απόλλωνα, της Άρτεμης και της Λητούς, (σήμερα εκτίθενται στην αίθουσα XIX του Μουσείου Ηρακλείου). Ενδιαφέρον έχουν και το κτιστό θρανίο όπου έστεκαν τα αγάλματα καθώς και η πετρόκτιστη κασέλα (ο κεράτινος βωμός) που βρέθηκε γεμάτη από τα κέρατα των θυσιασμένων αιγών. Όμοιος βωμός υπάρχει στο ναό του Απόλλωνα στη Δήλο.